274 wyświetleń
Edward M. Urbanowski – Ameryki nie odkrywam!
W najbliższy poniedziałek rozpoczynają się Dni Wołomina. Przez tydzień władze miasta, mieszkańcy i zaproszeni goście świętować będą …. Co właściwie będziemy świętować? Powiedziano nam, że ustanowiono to święto, by uczcić fakt nadania praw miejskich Wołominowi w dniu 4 lutego 1919 roku. Na poparcie tej tezy przedstawiono – z tego właśnie dnia – Dekret Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego o samorządzie miejskim do którego załączony był wykaz 150. miast byłego zaboru rosyjskiego, wśród których wymieniono Warszawę, Pruszków, Otwock, Wołomin i Radzymin. O nadawaniu praw miejskich nie było w nim mowy! Dekret potwierdzał tylko fakt, iż wymienione w wykazie miejscowości są miastami. Oznacza to, że Wołomin w tym dniu posiadał status miasta. Jeżeli tak, to od kiedy? Cofnijmy się więc w czasie i poszukajmy.
Polska odzyskuje niepodległość 11 listopada 1918 roku, a już w dniu 13 grudnia Naczelnik Państwa zarządza wybory do rad miejskich w 150. miastach byłego zaboru rosyjskiego, w tym i w Wołominie. To pierwsza informacja podważająca oficjalną datę nadania praw miejskich Wołominowi! Oznacza ona również, że przemiana liczącej w 1914 roku 13 tysięcy mieszkańców wsi w miasto nastąpiła wcześniej, w okresie okupacji tej ziemi przez wojska niemieckie i przeprowadzonej przez nie reformy administracyjnej. Tę hipotezę potwierdza wpis z 29 września 1917 roku w ?Kalendarium Wołomina do 1939? autorstwa Jarosława Stryjka wydanego przez UM w 2004 roku. Cytuję: ?Do Kazimierza Patrera. Zgodnie z paragrafem 28 kontraktu koncesyjnego na instalację elektryczną wraz z eksploatacją w Wołominie z dnia 8/21.X.1913r., zawartego przed rejentem Markiem Borkowskim za nr 6653, niniejszym wobec przemianowania wsi Wołomin na miasto mamy zaszczyt i zgadzamy się, aby instalacja prowizoryczna była wykonana z materiałów wojennych z zastrzeżeniem, że w ciągu 3 lat po zawarciu pokoju materiały wojenne będą zastąpione normalnymi.? Jak by tych słów nie interpretować, to dla autorów przytoczonego dokumentu, Wołomin w dniu 29 września 1917 roku był już miastem! Ale to nie ostatnie fakty kwestionujące oficjalną datę powstania miasta. Wiemy również, że 23 marca 1917 roku odbyły się wybory do rady miejskiej Wołomina a z nadania niemieckiego naczelnika powiatu warszawskiego, burmistrzem miasta był w tym dniu Józef Strohmajer. Stąd mogę z dużym prawdopodobieństwem wysunąć tezę, że Wołomin otrzymał status miasta pod koniec 1916 bądź na początku 1917 roku, podobnie jak Otwock, Pruszków i jeszcze kilka innych miejscowości podwarszawskich! Faktem jest, że zrobił to okupant niemiecki i może dlatego w niepodległej Polsce tak ochoczo odmłodzono Wołomin o całe dwa lata! Wstydzono się historii? Chyba już czas, by władze miasta zleciły przeprowadzenie rzetelnych poszukiwań pierwszej ?metryki urodzenia? Wołomina w Archiwum Akt Dawnych.
Na koniec wspomnę o niespłaconym długu. Wydaje mi się, że należałoby wreszcie trwale upamiętnić założyciela i twórcę Wołomina, Henryka Konstantego Wojciechowskiego. W mieście nie ma ulicy, skweru czy parku jego imienia, nie wspominając o szkole czy tablicy. Czyżbyśmy wstydzili się, jak nasi dziadowie, własnych korzeni? Proponuję, by dziedziniec pomiędzy Urzędem Miejskim, Starostwem a sądami tak zaaranżować, by powstał tu plac godny nosić imię H.K. Wojciechowskiego.