Nr 0042, 22 czerwca 2006

Agata Mijewska

Zastanawiając się nad pewną skłonnością do podejmowania ryzyka, która niewątpliwie jest cechą przydatną każdemu przedsiębiorcy, postanowiłam tym razem przybliżyć nieco temat temperamentu. Właśnie bowiem z temperamentem wiąże się tego rodzaju odwaga działania. Czym jest właściwie temperament? Czy znaczy to samo, co osobowość?
Psychologowie stworzyli już bardzo wiele definicji obu tych pojęć. Niektórzy teoretycy ograniczali go tylko do obszaru emocji, inni brali pod uwagę również zachowania. Generalnie jednak można uznać, iż temperament jest czymś pierwotnym wobec osobowości – pewnym zespołem właściwości psychicznych człowieka, który posiadamy już od urodzenia. Osobowość z kolei to wszystkie cechy, które kształtują się w wyniku naszych doświadczeń i warunków społecznych, w których żyjemy. Temperament jest zatem jakby fundamentem osobowości – podstawą jej kształtowania się i rozwoju. To od niego zależy siła, natężenie, łatwość powstawania reakcji i przeżyć psychicznych oraz z tempo i sposób wykonywania czynności. Warunkuje on naszą ruchliwość, potrzebę stymulacji, doznań, a także nastrój, w jakim pozostajemy najczęściej. Na pierwszy rzut oka możemy wyróżnić osoby energiczne, gotowe w każdej chwili do działania i powolne, nieco bojące się nowych wyzwań. Są też osoby z natury wesołe i takie, które mają skłonność do zamartwiania się. Wszystko to zależy właśnie od temperamentu. Bardzo ciekawym elementem temperamentu jest tzw. reaktywność czyli pewna wrażliwość na bodźce – cecha decydująca o tym, przy jakiej ilości i intensywności bodźców funkcjonujemy najlepiej. Osoby wysoko-reaktywne wolą spokój i ciszę, a hałas i tłum wpływają na nie niekorzystnie. Z kolei dla nisko-reaktywnych pewna ilość bodźców potrzebna jest do dobrego samopoczucia. Wybiorą się na urlop do tłocznego kurortu, bo wypoczynek w małym domku w lesie byłby dla nich nie do zniesienia.
Mówiąc o temperamencie nie sposób nie wspomnieć o starożytnej koncepcji Hipokratesa, kontynuowanej przez Galena. Otóż według niej możemy podzielić ludzi według temperamentu na 4 typy: sangwiników, choleryków, melancholików i flegmatyków. Podejmując próbę określenia tych czterech typów w kilku słowach możemy upraszczając powiedzieć, że sangwinik to radosny, energiczny, ale niezorganizowany optymista. Choleryk z kolei to człowiek szybki, dynamiczny, wybuchowy, nerwowy, impulsywny. Melancholika można określić jako wrażliwego, wytrwałego, uporządkowanego pesymistę, a flegmatyka jako osobę zrównoważoną, powolną, spokojną, upartą. Na przestrzeni wieków powstało jeszcze wiele typologii temperamentu. Dzielono ludzi miedzy innymi na typy silne i słabe, przypisywano też budowie ciała człowieka określone cechy temperamentu, bardzo popularny do dzisiaj jest także podział na otwartych ekstrawertyków i zamkniętych w sobie introwertyków.
Wielu z nas zapewne próbuje teraz określić swój temperament i po raz kolejny zastanawia się czy tak naprawdę nadaje się na przedsiębiorcę. Warto jednak podkreślić, że mimo, iż pewne sposoby reagowania dane są nam już w genach, to oczywiście na pozostałe cechy osobowości mamy ogromny wpływ i przez całe życie możemy je kształtować. Poza tym nawet jak odkryjemy, że mamy naturę flegmatyka (przywołując koncepcje Hipokratesa), to przecież możemy mieć szereg nabytych umiejętności i kompetencji, które pozwolą nam być świetnym przedsiębiorcą. Mało tego – w pracy możemy być doskonałym partnerem dla choleryka, bo nasz spokój i zrównoważenie będą stanowiły świetną przeciwwagę dla jego impulsywności, czy szybkości podejmowania decyzji. Podobnie ekstrawertyk i introwertyk mogą się wspaniale uzupełniać, ponieważ są dobrzy zupełnie w innych obszarach. Nie myślmy zatem, że nasz temperament jest lepszy, czy gorszy niż innych – cieszmy się tym, że ludzie się od siebie różnią! Poza tym spróbujmy zastanowić się nad tym, co dała nam natura i w jaki sposób możemy to wykorzystać.

Udar słoneczny jest zaburzeniem regulacji cieplnej organizmu, spowodowanej działaniem wysokiej temperatury, przez co traci on zdolność naturalnego ochładzania się przez pocenie. Zazwyczaj jest on spowodowany bezpośrednim wpływem promieni słonecznych na odsłoniętą głowę. Omdleniem nazywamy kilkuminutową utratę przytomności, która jest spowodowana zaburzeniami w ukrwieniu mózgu.

Udar słoneczny jest zaburzeniem regulacji cieplnej organizmu, spowodowane działaniem wysokiej temperatury, przez co traci on zdolność naturalnego ochładzania się przez pocenie. Zazwyczaj jest on spowodowany bezpośrednim wpływem promieni słonecznych na odsłoniętą głowę.
Objawy: bardzo wysoka temperatura ciała przekraczająca 39*C sucha, gorąca, zaczerwieniona skóra-brak pocenia, przyspieszony i napięty puls, możliwe zaburzenia świadomości, wymioty.
Pierwsza pomoc: umieść poszkodowanego w zacienionym i odosobnionym miejscu, zapewniamy dostęp powietrza, stosujemy zimne okłady na głowę, podajemy zimne napoje, w żadnym wypadku nie podajemy alkoholu, kawy, herbaty.
Jeżeli temperatura chorego przekracza 39*C, zdejmujemy z niego ubranie i zanurzamy go w chłodnej, nie lodowatej!, wodzie lub polewamy go wodą z prysznica aż do momentu gdy temperatura spadnie poniżej 38*C, ważne: zwróć uwagę żeby nie przechłodzić organizmu.
Małe dziecko jest jeszcze bardziej wrażliwe i wymaga w czasie słonecznych dni jeszcze troskliwszej opieki z naszej strony.
Nie tylko słońce może być przyczyną udaru. Zdarza się, że w czasie upałów dziecko zbyt mało pije. Wówczas u dziecka mogą pojawić się niepokojące objawy. Malec robi się czerwony, rozpalony, skóra sprawia wrażenie napuchniętej i suchej. Pojawiają się nudności, wymioty, gorączka. Może też dojść do utraty przytomności, jeżeli dziecko nie zostanie w porę ochłodzone.
Jak uniknąć udaru: pilnuj, by w czasie upałów malec dużo pił; w upalny dzień unikaj przebywania z dzieckiem w ścisku i tłoku; ubieraj malca stosownie do pogody – najlepiej w ubranka z bawełny; na słońcu zakładaj mu czapeczkę; w godzinach największego nasłonecznienia unikaj plaży; gdy maluch zaśnie na słońcu, koniecznie przenieś go w cień.
Jeśli przypuszczasz, że dziecko doznało udaru słonecznego: przenieś je w chłodne miejsce; rozepnij ubranie;
ochładzaj zimną wodą, lodem, wachluj; jeżeli jest przytomne, podawaj mu dużo wody do picia.
Jeśli dziecko straciło przytomność lub jego stan się pogarsza, wezwij pomoc.
Omdleniem nazywamy kilkuminutową utratę przytomności, która jest spowodowana zaburzeniami w ukrwieniu mózgu.
Objawy i rozpoznanie
Przyczyną omdleń może być głód, zła wiadomość, ból, strach. Przed omdleniem człowiek uskarża się na zawroty głowy, osłabienie, a ponadto poci się i blednie. Omdlenie najczęściej występuje w pozycji siedzącej lub stojącej; gdy człowiek położy się to może zapobiec omdleniu. W wyniku upadku na podłogę czy ziemię może dojść do urazów mechanicznych. Człowiek, który zemdlał jest nieprzytomny, ma bladą skórę pokrytą potem, tętno może być słabo wyczuwalne natomiast jest zachowane krążenie i oddychanie.
Postępowanie przed medyczne
Człowieka, który zemdlał należy ułożyć na wznak, z nogami uniesionymi ku górze a głową poniżej
tułowia – zapewnia to lepsze ukrwienie mózgu. Należy zapewnić również dostęp świeżego powietrza, rozluźnić uciskające części odzieży. Najczęściej te zabiegi wystarczają i zemdlony w krótkim czasie powinien odzyskać przytomność, jeżeli tak się nie dzieje to należy wezwać lekarza. Człowiek po odzyskaniu przytomności powinien chwilę poleżeć, wstać może dopiero, gdy ma poprawione samopoczucie i zaróżowioną twarz. Powinien również skonsultować się z lekarzem.

Lek med. Anna Stańczak

Wakacje to czas podróży i spacerów. Podczas takich spacerów oprócz wrażeń przyjemnych możemy być zaskoczeni spotkaniem z wężem lub użądleni przez różnego rodzaju owady. Nie każdy z nas wie jakie są typowe cechy węży jadowitych. Pozwolę sobie więc przypomnieć, że cechy takiego gada to: trójkątna głowa, szparowate oczy, ząb jadowy pozostawiający charakterystyczny ślad, woreczek jadowy zlokalizowany za oczami. Jeśli po ukąszeniu przez węża pojawia się: silny ból, szybko narastający obrzęk, zmiana zabarwienia skóry wokół miejsca ukąszenia, osłabienie, nudności, wymioty, duszność, niewyraźne widzenie, drgawki, wstrząs anafilaktyczny. Co należy wówczas zrobić? Ustal czy wąż był jadowity – długie zęby jadowe pozostawiają charakterystyczny podwójny ślad, uspokój poszkodowanego, aby zwolnić krążenie krwi, co powstrzyma rozprzestrzenianie się jadu, zdejmij z ręki poszkodowanego biżuterię zanim ręka napuchnie. Jeżeli poszkodowany został ukąszony w rękę lub nogę, załóż lekką opaskę uciskową 5 cm nad ukąszeniem tak, by nie tamować krążenia tętniczego. Miejsce ukąszenia starannie obmyj wodą z mydłem. Załóż sterylny opatrunek, zrób małe nacięcie nożykiem na głębokość ok. 2 mm wyciskaj jad z rany. Należy pamiętać, że w takich sytuacjach nie wolno wysysać jadu ustami ani podawać leków bez porozumienia z lekarzem.
Kolejną niemiła atrakcją wakacyjnych podroży są użądlenia przez różnego rodzaju owady. Tu objawy możemy podzielić na: miejscowe – dotyczące miejsca ukąszenia, oraz ogólne związane z rozprzestrzenianiem się toksyny po całym organizmie. Do objawów miejscowych zaliczymy: zmianę zabarwienia skóry, obrzęk, ból, zasinienie skóry; do objawów ogólnych – trudności w oddychaniu i połykaniu, nudności, wymioty, bóle brzucha , wstrząs anafilaktyczny . Udzielając pierwszej pomocy postaraj się ustalić czy poszkodowany jest alergikiem, jeśli tak to czy ma przy sobie odpowiednie leki. Zdejmij z ręki poszkodowanego biżuterię, przemyj miejsce użądlenia wodą z mydłem, możesz przyłożyć w miejscu ukąszenia cebulę, podaj wapno, spróbuj delikatnie, nie uciskając, wyjąć żądło. W miejscu użądlenia przyłóż okład z roztworu sody lub kwasu borowego może złagodzić obrzęk, ból świąd. Jeżeli stwierdzisz, że użądlony jest alergikiem, dowieź go do lekarza lub wezwij pomoc lekarską

Nareszcie lato! Pogoda sprzyja wyprawom do lasów, parków, nad jeziora. Musimy mieć świadomość, że w tych pięknych okolicach może czyhać niebezpieczeństwo – zakażone kleszcze.

Bożena Tymińska – lekarz pediatra, specjalista chorób zakaźnych

Chorobami przenoszonymi przez kleszcze, występującymi najczęściej u człowieka jest borelioza wywoływana przez bakterię oraz wczesnoletnie kleszczowe zapalenie opon mózgowych i mózgu wywołane przez wirusa.
Ukąszenie kleszcza jest nieodczuwalne, ponieważ znieczula on miejsca, w którym przekuwa skórę. Gdy kleszcz ma w swoim przewodzie pokarmowym bakterię, może dojść do zakażenia. W miejscu ukłucia po 7-10 dniach pojawia się rumień, około 5 cm, który może się przemieszczać ( dlatego jest zwany „rumieniem wędrującym”). Jest to pewny objaw zakażenia boreliozą – w tym przypadku trzeba zgłosić się do lekarza.
Nie wszystkie kleszcze są groźne, to znaczy zakażone. Jeżeli trafimy na zakażonego, musimy wiedzieć, że w ciągu pierwszych 24 godzin od ukłucia nie dochodzi do zakażenia. Dlatego ważne jest, aby po spacerze dokładnie obejrzeć całe ciało, zwłaszcza pod pachami, pachwinie, zgięciu kolan, za uszami. Jeżeli znajdziemy kleszcza, zanim się wpije należy go po prostu zdjąć. Jeżeli jednak się wpije – należy go usunąć. Można to zrobić za pomocą pęsety w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara. Nie należy smarować kleszcza tłuszczem, lakierem do paznokci. Metody te powodują, że kleszcz wydziela więcej śliny i może to doprowadzić do wyrzucenia treści pokarmowej do skóry, co prowadzi do zakażenia.
Aby się zabezpieczyć przed kleszczami, na przykład podczas spaceru w lesie, należy założyć kapelusz z szerokim rondem, spodnie z długimi nogawkami, bluzę z długimi rękawami oraz posmarować się specjalnym kremem odstraszającym kleszcze.
Polecaną metodą zabezpieczenia się przed wczesnoletnim zapaleniem opon mózgowych i mózgu jest zaszczepienie się odpowiednią szczepionką w okresie poprzedzającym możliwość zakażenia. Pierwsza dawka – luty-marzec, następna dawka – za miesiąc i kolejna – za 9-12 miesięcy. Uznaje się, że szczepienie to daje odporność na 3 lata.