Arcybiskup Fulton J. Sheen pozostawił po sobie dorobek liczący 73 książki oraz setki artykułów i felietonów. Jego publikacje przyciągały tłumy, podobnie jak audycje radiowe i telewizyjne. Łączyły głęboką duchowość z Katolicką Nauką Społeczną, głęboką teologię i filozofię Kościoła Katolickiego podaną prostym, przystępnym językiem. Dzięki temu trafiały one zarówno do naukowców, jak i do milionów zwykłych ludzi na całym świecie. Jego książki nic nie straciły na aktualności. Precyzyjnie diagnozowały kryzysy XX wieku i w sposób proroczy zapowiadały cywilizacyjne kryzysy współczesnego świata. Wiele książek abp. Sheena wydawanych obecnie w Polsce to zbiory jego esejów, felietonów radiowych oraz transkrypcje z programów telewizyjnych.
Książka o Antychryście – ostatnie dzieło F. Sheena wracał do tego tematu r oSh rzygotowuje książkę Abp F.Scheen w jednej z publikacji zapowiedział, że omówi szerzej w osobnym opracowaniu działanie szatana i duchową walkę człowieka z siłami zła. Książka ta nigdy się jednak nie ukazała. Po śmierci arcybiskupa w 1979 roku zastanawiano się, czy rękopis zaginął, czy może nigdy nie został ukończony.
Powrócił do tego ks. Dave Tomaszycki – badacz twórczości Sheena i jeden z największych znawców jego dorobku. Początkowo jego plan był prosty: odnaleźć zaginiony rękopis i przygotować go do publikacji. W tym celu rozpoczął wieloletnie poszukiwania obejmujące całe archiwum arcybiskupa. Sam wspomina, że przez ponad trzy lata zapoznał się niemal ze wszystkim, co Sheen napisał lub powiedział. Mimo to nie natrafił nawet na szkic zapowiadanej książki.
1979
Kryzys religijny a wojny
Jedną z pierwszych książek F. Sheena, napisaną jeszcze przed II wojną światową, jest Krzyż i kryzys (1938). Autor tłumaczy w niej, że globalne niepokoje na świecie nie mają jedynie wymiaru politycznego czy ekonomicznego, lecz stanowią kryzys moralny i religijny wynikający z odrzucenia Chrystusa. W książce Deklaracja podległości. Zaufać Bogu w czasach totalitaryzmu, pogaństwa i wojny (1941) analizuje kryzys cywilizacji zachodniej, upadek wartości, odrzucenie Boga, a na jego miejscu stawianie człowieka, władzy lub pieniędzy. Wskazuje czytelnikom, że jedynym ratunkiem dla człowieka jest powrót do Boga i złożenie Bogu Deklaracji Podległości. Bez tego prawdziwa wolność nie jest możliwa. Stawia też pytania o to, czym jest wojna sprawiedliwa i jak na nią patrzeć w perspektywie nadprzyrodzonej. Czy zawsze jest zła? Czy można ją rozumieć jako sąd Boży nad jednostką i całymi społecznościami?
Kryzys moralny Zachodu
Arcybiskup Sheen niezwykle trafnie diagnozował problemy współczesnego społeczeństwa. Twierdził, że wojny zewnętrzne są jedynie odbiciem wojen toczących się w ludzkich sercach, że wolność bez odpowiedzialności moralnej zamienia się w anarchię i jest źródłem kryzysów cywilizacyjnych. Jego krytyka materializmu, konsumpcjonizmu i egoizmu opierała się na przekonaniu, że pogoń za dobrami niszczy ludzką duszę, relacje z Bogiem i innymi ludźmi. W książce Wojna i rewolucja (1943) przestrzega, że odrzucanie Boga przez społeczeństwa Zachodu prowadzi bezpośrednio do narodzin niebezpiecznych nurtów politycznych. Wielokrotnie mówił też o działaniu szatana i duchowej walce człowieka z siłami zła. Przestrzegał, że zamęt moralny, fascynacja złem i kult przyjemności stanowią największe pułapki działania złych duchów. Szczególnie znane jest jego wystąpienie z 1947 roku o Antychryście i czasach ostatecznych, w którym proroczo ostrzegał, że Antychryst zwiedzie nawet wierzących: będzie wielkim humanistą, filantropem i obrońcą praw człowieka. Będzie pisał o pokoju, tolerancji i dobrobycie. Jedynym ratunkiem, aby człowiek stawił opór piekielnym planom jest życie w łasce i blisko Boga. Ks. Dave Tomaszycki – badacz twórczości Sheena, zebrał wypowiedzi arcybiskupa z całego jego nauczania w jedną książkę: O siłach zła (2026).
Krytyka totalitaryzmów
Wiele czasu F. Sheen poświęcił demaskowaniu ideologii totalitarnych XX wieku. Jedną z najbardziej proroczych książek amerykańskiego duchownego jest Komunizm i sumienie Zachodu (1948). Za najpoważniejsze duchowe i społeczne zagrożenie dla zachodniej cywilizacji uważał marksizm, który wyszedł z Zachodu i zainfekował cały świat, w tym Rosję. Autor opierał się na głębokiej analizie filozofii marksistowskiej, którą studiował podczas swojego pobytu w Europie. Z niezwykłą precyzją wytykał sprzeczności w pismach Marksa i Lenina, ostrzegając, że system ten prowadzi nieuchronnie do tyranii, ponieważ nie uznaje żadnego autorytetu moralnego wyższego niż wola partii. Nazywał komunizm, religią nienawiści, która obiecuje ziemski raj a odbiera człowiekowi godnoś i wolność. Równocześnie z taką samą surowością potępiał narodowy socjalizm – nazizm i faszyzm. Choć ostro potępiał socjalizm, nie oszczędzał również bezwzględnego kapitalizmu. Nawoływał do oparcia ekonomii na prawie naturalnym oraz miłości bliźniego. Wskazywał, że wszystkie systemy totalitarne opierają się na podsycaniu nienawiści – klasowej czy rasowej – co stoi w sprzeczności z chrześcijańskim przykazaniem miłości bliźniego.
Maryja ratunkiem dla świata
Szczególnym rysem jego działalności był apel o odróżnienie ideologii od ludzi. Sheen konsekwentnie wzywał do modlitwy za naród rosyjski, który nazywał narodem o wielkiej duszy, będącym pierwszą ofiarą komunistycznego błędu. Wierzył, że ostateczne zwycięstwo nad komunizmem nie nastąpi na drodze militarnej, lecz poprzez nawrócenie serc i interwencję Matki Bożej, co ściśle wiązał z orędziem objawień fatimskich. Książka arcybiskupa Fultona J. Sheena, w której szeroko opisuje on objawienia fatimskie, rolę Maryi w historii oraz Jej interwencję w walce z siłami zła, to Pierwsza miłość świata. Matka Boga (1952). Autor ukazuje Maryję jako postać kluczową dla ratowania świata przed samozagładą i niszczycielską siłą totalitaryzmów. Podkreśla, że orędzie fatimskie jest warunkową obietnicą pokoju, zależną od nawrócenia i pokuty ludzkości.
Małżeństwo, rodzina i rewolucja seksualna
Abp.F. Sheen silnie akcentował rolę rodziny jako fundamentu zdrowego społeczeństwa, broniąc jej przed ideologiami dążącymi do jej rozbicia. Proroczo wskazywał na destrukcyjny wpływ freudyzmu i marksizmu kulturowego na postrzeganie ludzkiej płciowości. Analizował problem rozwodów, alkoholizmu i kryzysu rodzicielstwa. W książce Troje do pary (1951) wprowadził analogię między Trójcą św. i małżeństwem. Do prawdziwej miłości i szczęśliwego małżeństwa potrzebne są trzy osoby: mąż, żona oraz Bóg. Jeśli współmałżonek błądzi lub przeżywa kryzys, nie jest to powód do odejścia, ale wezwanie do jeszcze większej, ofiarnej modlitwy i wsparcia. Autor opisuje prawdziwe historie potwierdzające prawdziwość jego tez. W książce Rodzice i dzieci (1970) autor porusza wiele zagadnień związane z wychowaniem, miłością oraz relacjami między rodzicami a dorastającymi dziećmi. Także książka Jak żyć?, która jest zbiorem prac, artykułów i przemyśleń amerykańskiego duchowego, porusza zagadnienia takie jak relacje i rodzina, problemy małżeńskie, rodzicielstwo oraz wychowanie dzieci w oparciu o wiarę.
Spowiedź a psychoanaliza Freuda
F. J. Sheen był wnikliwym obserwatorem zachodzących przemian. Jedną z najlepszych książek wielkiego mistrza duchowego, będącą jednocześnie katolicką odpowiedzią na psychoanalizę Freuda jest Pokój duszy. Przewodnik duchowy dla poszukujących (1949). Książka jest ponadczasowym przewodnikiem dla poszukujących prawdziwej radości i pokoju ducha. Duchowny amerykański wskazuje różnice między chrześcijańskim nawróceniem, żalem, świadomością własnych grzechów, spowiedzią i pokutą a psychoanalizą opartą na teorii Freuda. Chociaż psychoanaliza może pomóc człowiekowi uzyskać spokój umysłu, to dzięki łasce spowiedzi, chrześcijanin zyskuje pokój duszy. Arcybiskup Fulton J. Sheen nie negował psychologii jako nauki, ale pokazywał różnice między wyznaniem grzechów i nawróceniem a psychoanalizą.
Jak zdobyć duchowy pokój
F. Sheena najbardziej zajmowała dusza człowieka, chciał w niej rozbudzić miłość do Pana Jezusa, do Matki Najświętszej, do Kościoła. Czynił to często poprzez dotykanie codziennych problemów, kwestii które są ponadczasowe, aby każdy odnalazł w nich drogę dla siebie. W wielu poradnikach życia duchowego wskazuje jak dojść do spokoju ducha i szczęścia, jak przezwyciężyć swoje słabości i złe skłonności. Daje wskazówki jak przejść od modlitwy będącej monologiem do prawdziwego dialogu z Bogiem, odnaleźć spokój i wyciszenie w zabieganym świecie. Już w pierwszym z poradników: Stworzeni do szczęścia. Klucz do dobrego życia (1946) autor krytykuje dążenie do wygodnego chrześcijaństwa –religii bez krzyża i wiary, która pomija trudne prawdy moralne. Podkreśla, że złudzeniem są fałszywe drogi, którymi idą ludzie, szukając szczęścia w grzechu lub w rzeczach materialnych. Kolejny poradnik: Droga do pokoju serca (1949) mówi o odnalezieniu wewnętrznego spokoju, pokonaniu egoizmu, koncentracji na sobie, zazdrości i poradzeniu sobie z lękiem. Książka W górę serca. Droga do duchowego pokoju (1950) w przystępny sposób wyjaśnia istotę nawrócenia i prawdziwy sens modlitwy. F. Scheen pisze, że główną przeszkodą na drodze do wewnętrznej harmonii są nasze własne przyzwyczajenia, wady i wybujałe ego. Rozważania o drodze człowieka do Boga arcybiskup zawarł też w książkach Idź do nieba! Duchowy drogowskaz ku wieczności (1960) i Droga do radości życia (1967).
Fundamenty Chrześcijaństwa
Arcybiskup poświęcił w swoich książkach wiele uwagi centralnym postaciom wiary katolickiej. W rozważaniach pasyjnych opartych na siedmiu ostatnich słowach Jezusa z krzyża Siedem słów Jezusa i Maryi (1945) tłumaczył, że chrześcijańskie cierpienie nie jest pozbawione sensu, lecz może stać się narzędziem wewnętrznego oczyszczenia i rozwoju. Jego wielkim arcydziełem jest Życie Chrystusa (1958) – głęboka, a zarazem przystępna biografia Jezusa. W książce Kalwaria i Msza Święta (1936) łączył poszczególne etapy drogi krzyżowej i męki Pana Jezusa na Kalwarii z kolejnymi częściami Mszy Świętej. Jako kapłanowi bliski mu był sakrament kapłaństwa. W pozycji Kapłan nie należy do siebie (1963) nakreślił wymagający i ofiarny obraz księdza we współczesnym świecie. W Siedmiu zagadkach życia arcybiskup Fulton J. Sheen ze szcególną wnikliwością i w przekonujący sposób odpowiada na najważniejsze pytania, które nękają ludzkość – zagadki trapiące nasze umysły: Boża dobroć, ból, cierpienie niewinnych, samotność, nieszczęście, porażka, wartość, sens życia.
Małgorzata Jastrzębska
Więcej informacji z Mazowsza
Ostatnie dni głosowania w Budżecie Obywatelskim Mazowsza
Informacje z Mazowsza
Nowe karetki dla „Stocera”
30 sierpnia 2026. Zapraszamy na II Wyścig z Naturą w Gminie Żabia Wola
