Blisko pięćset lat temu, 10 września 1526 roku sejm mazowiecki złożył przysięgę na wierność królowi Zygmuntowi I Staremu, potwierdzając inkorporację samodzielnego dotąd księstwa do Królestwa Polskiego. Dla uczczenia tej niezwykłej rocznicy samorząd województwa mazowieckiego organizuje cykl wydarzeń naukowych, edukacyjnych i wystawienniczych.
Jak zauważa marszałek Adam Struzik przypadająca w 2026 roku 500. rocznica włączenia Mazowsza do Królestwa Polskiego jest doskonałą okazją, by przypomnieć dzieje Księstwa Mazowieckiego i ukazać dziedzictwo potomków Konrada I, którzy – sprawując rządy przez trzy stulecia – zakładali miasta, wznosili zamki, fundowali kościoły, kodyfikowali prawo, wydawali przywileje umożliwiające społeczno-gospodarczy rozwój regionu. Rządzili w średniowieczu, ale decyzje przez nich podjęte miały istotny wpływ na kształt współczesnego Mazowsza.
Wśród zaplanowanych wydarzeń znalazł się m.in.: program edukacyjny „Mazowiecki Projekt Żywej Historii”, adresatami którego są dzieci i młodzież szkolna z terenu Mazowsza oraz stacjonarna wystawa czasowa „Mazowsze dla Korony”. Więcej informacji na stronach: muzeumplock.eu oraz mscdn.pl
Jak się zaczęło?
Księstwo mazowieckie powstało na mocy testamentu Bolesława Krzywoustego, który w 1138 roku podzielił Polskę pomiędzy synów. Dzielnica mazowiecka przypadła Bolesławowi Kędzierzawemu (1122–1173). Początkowo uznawała zwierzchnictwo Krakowa, lecz kres temu położył później Konrad Mazowiecki (1188–1247), który również przyłączył nowe ziemie. To ten sam książę, który sprowadził na Mazowsze rycerzy Zakonu Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie, czyli Krzyżaków.
Za jednego z najwybitniejszych książąt mazowieckich uznawany jest Siemowit III (1320–1371), który po śmierci Kazimierza Wielkiego w 1370 roku stał się w pełni niezależnym władcą na Mazowszu. Za sprawą pewnych tragicznych wydarzeń usłyszała o nim ówczesna Europa, a William Shakespeare wykorzystał tę historię jako kanwę „Zimowej opowieści”.
Jak się skończyło?
Prawo lenne stanowiło, że w razie bezpotomnej śmierci wasala, jego ziemie przyłączano do państwa suzerena. W XV w. jedno po drugim, mazowieckie księstwa przyłączano do Korony: rawskie, sochaczewskie, gostynińskie, aż wreszcie – płockie. Losy Piastów mazowieckich przypominały losy innych władców dzielnicowych: z licznych rodzin i wielu spadkobierców zostawali nieliczni, którzy najczęściej kończyli tragicznie, a podległe im księstwa przechodziło pod władzę królewską.
Na Mazowszu Piastowie przetrwali do 1526 roku, a śmierć ostatnich przedstawicieli tej linii – książąt Stanisława i Janusza III – wywołała wielkie kontrowersje.
Po inkorporacji do Korony we wrześniu 1526 r. z ziem książęcych utworzono województwo mazowieckie, które funkcjonowało w tych samych granicach aż do drugiego rozbioru Polski w 1793 r.
Cały artykuł dostępny jest na stronie mazovia.pl oraz na łamach miesięcznika Mazowsze serce Polski.
Więcej informacji z Mazowsza
Mazowsze ma moc pomagania. Od pomysłu do działania ze wsparciem Sejmiku Województwa Mazowieckiego
Strażacy z Leoncina, gospodynie z Klasek i młodzi tenisiści z Białobrzegów trafili na plakaty. Muzycy z Nadarzyna i uczniowie z Ciachcina wystąpili przed kamerami. Nie są zawodowymi aktorami…
Informacje z Mazowsza
W tym wydaniu programu informacyjnego samorządu województwa mazowieckiego „Informacje z Mazowsza” mówimy m.in. o archeologicznych odkryciach w centrum Warszawy, wyszkolonych psach asystujących, nowych inwestycjach sportowych, nowoczesnych pracowniach w…
„Myśląc Ojczyzna” – niezwykły spektakl poetycko-muzyczny w Zagościńcu. Poezja Karola Wojtyły, muzyka i refleksja nad polską tożsamością
Poezja Karola Wojtyły, dzieła wybitnych kompozytorów, poruszające wykonania wokalne i głęboka refleksja nad znaczeniem Ojczyzny – tak wyglądał wyjątkowy wieczór artystyczny, który 17 października 2026 roku odbył się…
Kolejne wsparcie z Mazowsza dla OSP Zielonka
50 000 zł z budżetu Województwa Mazowieckiego pozwoli na zakup odzieży ochronnej i sprzętu ratowniczego. Nowe wyposażenie wesprze druhny i druhów w niesieniu pomocy potrzebującym oraz zwiększy ich…
Prawie 6 mln zł dla jednostek ratownictwa wodnego z województwa mazowieckiego z Programu OLiOC
16 jednostek ratownictwa wodnego z województwa mazowieckiego otrzymało prawie 6 mln zł z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Środki z puli wojewody mazowieckiego zostaną przeznaczone na zakup…
