17 czerwca obchodzony jest Światowy Dzień Walki z Pustynnieniem i Suszą ogłoszony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1995 r. Narastający problem suszy na Mazowszu wymaga zdecydowanych i systemowych działań. Samorząd Województwa Mazowieckiego od lat konsekwentnie wspiera gminy w przeciwdziałaniu skutkom niedoboru wody – inwestując w retencję, infrastrukturę wodną oraz rozwiązania zwiększające bezpieczeństwo mieszkańców.
Mimo śnieżnej zimy i okresowych roztopów, Mazowsze zmaga się z pogłębiającym się deficytem wody. Dane hydrologiczne i meteorologiczne wskazują, że w ostatnich latach na Mazowszu obserwujemy spadki poziomu wód gruntowych sięgające lokalnie od kilkunastu do nawet 30–40 cm rocznie, a sumy opadów w okresie zimowo‑wiosennym bywają niższe o 20–30 proc. względem średniej wieloletniej.
Jak podkreśla Janina Ewa Orzełowska, członkini zarządu województwa mazowieckiego, taki stan przekłada się na pogarszający się bilans wodny i rosnącą presję na systemy zaopatrzenia w wodę. – Dlatego konsekwentnie wzmacniamy wsparcie dla samorządów: finansujemy inwestycje w retencję, modernizację infrastruktury wodociągowej i działania ograniczające odpływ wód. To podejście oparte na danych i długofalowym planowaniu jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa wodnego mieszkańców Mazowsza.
Realne problemy mieszkańców i gmin
Coraz częściej niedobór wody przestaje być wyzwaniem wyłącznie rolniczym i staje się problemem komunalnym.
– Gdy przychodzi susza, pojawiają się telefony od mieszkańców, którzy zgłaszają brak wody w kranach. Niedobory dotyczą już nie tylko rzek czy zbiorników, ale także wodociągów – przyznaje Bartosz Podolak, wójt gminy Rzekuń.
W odpowiedzi na rosnące potrzeby gminy podejmują konkretne inwestycje. Gmina Rzekuń w 2025 r. oddała do użytku nową stację uzdatniania wody. Pieniądze na ten cel pozyskała z programu Fundusze Europejskie dla Mazowsza. Jednak, jak wskazują lokalne władze, skala wyzwań wymaga kolejnych działań.
– Gdyby nie ta inwestycja mielibyśmy realny problem z brakiem wody. Wybudowaliśmy nową stację uzdatniania wody, ale już widzimy, że to za mało. Przygotowujemy kolejne inwestycje, bo poziom wód gruntowych systematycznie się obniża – zaznacza wójt Podolak.
Samorząd planuje budowę kolejnej stacji uzdatniania wody, która ma zostać uruchomiona do 2028 r. Inwestycje te realizowane są m.in. dzięki wsparciu samorządu Mazowsza i mają kluczowe znaczenie dla zapewnienia mieszkańcom stabilnego dostępu do wody.
Samorząd Mazowsza wspiera gminy
W odpowiedzi na te wyzwania Samorząd Województwa Mazowieckiego realizuje szeroki pakiet działań wspierających lokalne inwestycje wodne. Program „Mazowsze dla klimatu” pozwalana na finansowanie projektów retencyjnych, takich jak zbiorniki wodne, ogrody deszczowe czy systemy zatrzymywania wody, a „Mazowsze dla melioracji” umożliwia wsparcie dla utrzymania i modernizacji urządzeń melioracyjnych. Największe środki na duże inwestycje wodne i retencyjne gminy mogą uzyskać z funduszy unijnych w ramach programu Fundusze Europejskie dla Mazowsza.
Strategiczna inwestycja – zalew „Kraszewo”
Jednym z kluczowych projektów wspieranych przez Samorząd Województwa Mazowieckiego jest budowa zbiornika wodnego małej retencji „Kraszewo” na terenie gminy Raciąż w powiecie płońskim. Będzie to największy zbiornik retencyjny w tej części regionu. Docelowo jego powierzchnia będzie miała ok. 70 hektarów, a pojemność około 1,1 mln metrów sześciennych.
– Inwestycja w gminie Raciąż jest największym tego typu projektem w naszym regionie. Zbiornik umożliwi magazynowanie wody i zwiększenie retencji na tym terenie, a także pozwoli na uregulowanie stosunków wodnych na gruntach położonych wzdłuż rzeki Raciążnicy – wyjaśnia marszałek Adam Struzik.
Budowa zbiornika jest możliwa dzięki dofinansowaniu z programu Fundusze Europejskie dla Mazowsza 2021–2027. Na ten cel gmina otrzymała z UE blisko 52 mln zł. Rozpoczęcie prac zaplanowano jeszcze w tym roku. Zbiornik będzie pełnić ważną rolę w przeciwdziałaniu skutkom suszy, poprawiając bilans wodny regionu i zwiększając odporność na ekstremalne zjawiska pogodowe.
Jak podkreśla wójt gminy Raciąż Zbigniew Sadowski, zbiornik wodny „Kraszewo” będzie pełnił przede wszystkim funkcję retencyjną. – Praktycznie corocznie wczesną wiosną grunty rolne, które stanowią główne źródło utrzymania rolników, są zalewane wodami roztopowymi spływającymi rzeką. Szacujemy, że powierzchnie zalewane, w zależności od roku, wynoszą od około 500 do nawet 1500 hektarów użytków rolnych. Zbiornik ten pozwoli na zatrzymanie wody roztopowej, a następnie w okresach letnich susz zasili rzekę, a tym samych grunty rolne.
Wspólna odpowiedzialność za wodę
W obliczu zmian klimatycznych i rosnącego deficytu opadów działania te stają się koniecznością. Inwestycje w retencję, infrastrukturę wodną oraz racjonalne gospodarowanie zasobami to dziś fundament bezpieczeństwa wodnego regionu – zarówno dla mieszkańców, jak i gospodarki Mazowsza.
fot: Michał Słaby
Więcej informacji z Mazowsza
Mazowsze dla gospodarki o obiegu zamkniętym
Mazowsze na lato. Jeden region, tysiące pomysłów na podróż
Nie trzeba jechać na Mazury. Mazowieckie kąpieliska zaskoczą nawet najbardziej wymagających
Zabierz flagę Mazowsza i ruszaj w drogę. Wakacyjna przygoda, która może wygrać tysiące złotych
