W Dąbrówce temat ścieków stał się sprawą, która dotyka rozwoju budownictwa, domowych wydatków i bezpieczeństwa finansów publicznych. Obecna oczyszczalnia ścieków ma maksymalną przepustowość 300 m³ na dobę, tymczasem dopływ ścieków często tę wartość przekracza. Skutki są natychmiastowe – w czterech skanalizowanych miejscowościach praktycznie wstrzymano podłączanie nowych budynków, a gmina nie może przyjmować ścieków dowożonych z pozostałej części terenu. Władze samorządowe zapowiadają działania prowadzone równolegle: niezwłoczną modernizację istniejącego obiektu, przygotowania do budowy drugiej oczyszczalni w nowej lokalizacji oraz wsparcie dla przydomowych instalacji tam, gdzie to możliwe.
Punkt wyjścia: porządkowanie finansów i odejście od wariantu nierealnego do udźwignięcia
Jak informuje wójt gminy Dąbrówka Zenon Zadróżny, na początku kadencji samorząd nie był w sytuacji pozwalającej na natychmiastowe ogłoszenie przetargu ani na modernizację, ani na budowę nowej oczyszczalni. W pierwszej kolejności konieczne okazało się uporządkowanie finansów oraz wskazanie realnych źródeł finansowania inwestycji.
Jedyny wcześniej przygotowany projekt opiewał na około 40 mln zł i obejmował również zaplecze biurowe. W ówczesnych realiach finansowych – podkreślają władze gminy – był to wariant niemożliwy do realizacji. Oznaczało to konieczność przygotowania rozwiązania bardziej dostosowanego do możliwości budżetowych i do realnych potrzeb systemu, bez rezygnacji z celu nadrzędnego: przywrócenia stabilności gospodarki ściekowej.
Dlaczego modernizacja jest konieczna: ograniczenia techniczne i ryzyko kar
Najważniejsza przesłanka dla modernizacji ma charakter zarówno praktyczny, jak i regulacyjny. Oczyszczalnia, której maksymalna przepustowość wynosi 300 m³ na dobę, pracuje pod obciążeniem często przekraczającym tę granicę. W konsekwencji gmina znalazła się w sytuacji, w której nie może swobodnie rozwijać istniejącej sieci: podłączanie nowych budynków w czterech skanalizowanych miejscowościach zostało w praktyce wstrzymane. Równocześnie zablokowana pozostaje możliwość przyjmowania ścieków dowożonych z części nieskanalizowanej.
Władze gminy akcentują również ryzyko sankcji administracyjnych. Przekroczenie dopuszczalnych parametrów ilościowych i jakościowych ścieków może skutkować nałożeniem na gminę kar, a te – wprost – musiałyby zostać pokryte z budżetu samorządu. W tym ujęciu modernizacja nie jest wyłącznie inwestycją rozwojową, lecz także działaniem ochronnym: ma ograniczyć ryzyko dodatkowych obciążeń finansowych oraz uporządkować pracę systemu w ramach wymaganych standardów.
Skala systemu w liczbach: kanalizacja i dowóz niemal równorzędne
Rozmiar wyzwania dobrze oddają dane z ostatniego roku. Do oczyszczalni trafiło około 105 000 m³ ścieków z czterech miejscowości posiadających sieć kanalizacyjną. Z terenów nieskanalizowanych – zgodnie z raportami firm odbierających – odebrano około 90 000 m³ ścieków dowożonych beczkowozami.
To zestawienie pokazuje, że gminna gospodarka ściekowa funkcjonuje w dwóch równoległych trybach: sieciowym i dowozowym. Ograniczenia oczyszczalni mają więc szeroki zasięg – wpływają nie tylko na mieszkańców korzystających z kanalizacji, ale także na tych, którzy pozostają przy zbiornikach bezodpływowych i są zależni od regularnego odbioru nieczystości oraz dostępności zlewni.
Dwa modele, dwa profile kosztów: rachunki w gospodarstwach domowych
W Dąbrówce działają dwa modele odbioru ścieków: poprzez sieć kanalizacyjną oraz w formie ścieków dowożonych z terenów nieskanalizowanych. Każdy z nich wiąże się z określonym poziomem obciążeń finansowych dla mieszkańców.
– W przypadku gospodarstwa domowego podłączonego do kanalizacji rachunek za ścieki w pięcioosobowej rodzinie wynosi średnio około 370 zł za dwa miesiące – czyli około 185 zł miesięcznie i ponad 2 200 zł rocznie. Wskazane kwoty obejmują nie tylko odbiór i oczyszczanie, ale także koszty energii elektrycznej oraz utrzymanie infrastruktury.
W przypadku ścieków dowożonych większą część kosztów stanowi usługa transportu i wywozu, której cena w ostatnim czasie wzrosła m.in. ze względu na odległość do zlewni. W praktyce oznacza to, że wydatki gospodarstw korzystających ze zbiorników bezodpływowych są jeszcze wyższe niż w przypadku gospodarstw podłączonych do sieci kanalizacyjnej. – mówi wójt Zenon Zadróżny
Co dzieje się teraz: modernizacja „niezwłocznie” i przetarg „projektuj i buduj”
Zadanie modernizacji ma zostać uruchomione bez zwłoki. Władze gminy wskazują, że celem jest ograniczenie obecnego oddziaływania problemu oraz niedopuszczenie do podobnych wzrostów kosztów w przyszłości.
Ostatnie półtora roku przeznaczono na stabilizowanie finansów, przygotowanie koncepcji uporządkowania gospodarki ściekowej oraz opracowanie założeń kanalizowania całej gminy. W tym okresie przygotowano także Program Funkcjonalno-Użytkowy dla modernizacji oczyszczalni, który stanowi podstawę do ogłoszenia przetargu.
W najbliższym czasie ma zostać ogłoszony przetarg w formule „projektuj i buduj”. Po jego rozstrzygnięciu możliwe będzie podpisanie umowy i rozpoczęcie realizacji zadania. Modernizacja obecnej oczyszczalni ma przynieść trzy kluczowe rezultaty: osiągnięcie wymaganych parametrów ilościowych i jakościowych, ograniczenie uciążliwości związanych z funkcjonowaniem obiektu oraz umożliwienie przyjmowania ścieków dowożonych od mieszkańców gminy Dąbrówka.
Drugi obiekt jako docelowe rozwiązanie: wybór lokalizacji i konsultacje społeczne
Modernizacja ma poprawić sytuację bieżącą, ale nie kończy dyskusji o docelowym modelu dla całej gminy. Wraz z radnymi Rady Gminy wypracowano stanowisko, zgodnie z którym oczyszczalnia w Dąbrówce zostanie zmodernizowana, jednak nie będzie docelowym rozwiązaniem dla całego samorządu. W przyszłości planowana jest budowa drugiej oczyszczalni w nowej lokalizacji.
Rozpoczęto działania związane z wyborem miejsca pod nowy obiekt. Docelowa lokalizacja ma zostać wyłoniona po przeprowadzeniu analiz oraz konsultacji z mieszkańcami, tak aby rozwiązanie było bezpieczne i możliwie bezkonfliktowe. Kolejnym etapem ma być budowa drugiej oczyszczalni, która docelowo pozwoli objąć systemem kanalizacyjnym pozostałą część gminy oraz zapewnić stabilne funkcjonowanie całego systemu gospodarki ściekowej – w tym przyjmowanie ścieków dowożonych od mieszkańców niepodłączonych.
Sytuacja bieżąca: rozmowy z sąsiadami i zależność od podmiotów zewnętrznych
Równolegle prowadzone są rozmowy z sąsiednimi gminami oraz podmiotami zewnętrznymi w sprawie przyjmowania ścieków. Szczegóły współpracy są uzgadniane, a mieszkańcy mają być informowani o efektach ustaleń. Jednocześnie samorząd wskazuje wprost, że do czasu rozwoju własnej infrastruktury gmina w dużym stopniu pozostanie uzależniona od podmiotów zewnętrznych.
Działania uzupełniające: przydomowe oczyszczalnie jako realne wsparcie
Wśród działań wspierających system pojawia się także wątek przydomowych oczyszczalni ścieków. Opracowano projekt obejmujący kilkadziesiąt instalacji i złożono wniosek o dofinansowanie. Na bazie wypracowanych rozwiązań gmina chce kontynuować wsparcie budowy oczyszczalni przydomowych na terenach, gdzie jest to możliwe – jako uzupełnienie istniejącego modelu gospodarki ściekowej.
Podsumowanie: stabilność i planowanie zamiast prowizorki
Władze gminy podkreślają, że gospodarka ściekowa wymaga stabilnych i długofalowych rozwiązań, a decyzje są podejmowane w oparciu o przemyślany plan, którego celem jest bezpieczeństwo mieszkańców oraz trwałe i odpowiedzialne rozwiązania na lata. Modernizacja istniejącej oczyszczalni, przygotowania do budowy drugiego obiektu, rozmowy w sprawie zabezpieczenia bieżących potrzeb oraz wsparcie instalacji przydomowych składają się na spójną ścieżkę działań: od naprawy najpilniejszych ograniczeń po budowę systemu, który ma sprostać przyszłym potrzebom całej gminy.
Więcej informacji z Gminy Dąbrówka
Dąbrówka zaprasza mieszkańców do rozmowy o przebudowie ul. Kościelnej
Dąbrówka – Rodzinne Podchody Historyczne „Cichociemni – Weller 2”
Gmina Dąbrówka sięga po kolejne środki zewnętrzne
Gmina Dąbrówka świętowała Dzień Strażaka
