Marszałkowie województw za fakultatywnością RLKS

Trwają dyskusje dotyczące przyszłego sposobu wdrażania instrumentu Rozwój Lokalny Kierowany przez Społeczność w ramach regionalnego komponentu Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028–2034.

W związku z toczącymi się pracami Konwent Marszałków Województw RP przyjął stanowisko dotyczące przyszłego wykorzystania RLKS. Podkreśla w nim wartość podejścia oddolnego i dorobku LGD, wskazując jednocześnie, że zróżnicowane doświadczenia regionów w realizacji RLKS wymagają elastycznych rozwiązań dostosowanych do specyfiki poszczególnych województw po 2027 r.

– Różnorodność modeli stosowanych przez województwa odzwierciedla zróżnicowanie polskich regionów i ich doświadczeń. Każdy samorząd województwa, znając potrzeby swojego regionu, potencjał lokalnych partnerstw oraz ryzyka wdrożeniowe, powinien rozstrzygać, czy RLKS jest właściwym instrumentem realizacji jego celów rozwojowych, a jeśli tak – w jakiej formule, zakresie i skali powinien być stosowany – zaznacza prezes zarządu Związku Województw RP, marszałek województwa zachodniopomorskiego Olgierd Geblewicz.

RLKS powinien być narzędziem, a nie obowiązkiem

Zdaniem Konwentu Marszałków RP sposób wdrażania RLKS powinien uwzględniać różnorodność regionów, ich odmienne uwarunkowania społeczno-gospodarcze i doświadczenia we wdrażaniu instrumentów terytorialnych. Nie chodzi zatem o rezygnację z RLKS, lecz o zachowanie elastyczności i regionalnej autonomii.

– Samorządy województw powinny mieć możliwość wyboru rozwiązań najlepiej odpowiadających lokalnym uwarunkowaniom. Zachowanie fakultatywnego charakteru instrumentu RLKS pozwoli regionom elastycznie kształtować politykę rozwoju i kierować środki tam, gdzie mogą one przynieść największą wartość dla mieszkańców – podkreśla marszałek województwa mazowieckiego Adam Struzik. – Wprowadzenie obligatoryjnego RLKS mogłoby prowadzić do stosowania jednego rozwiązania w regionach o znacząco różnej specyfice, a tym samym ograniczyć możliwość prowadzenia skutecznej i adekwatnej polityki terytorialnej – dodaje.

Brak bezpośredniej formuły RLKS nie oznacza ograniczenia wsparcia dla obszarów wiejskich, które mogą być rozwijane również dzięki innym instrumentom terytorialnym, takim jak ZIT i IIT. Przykładami takich działań są m.in. rozszerzanie sieci komunikacji publicznej na tereny podmiejskie czy rozbudowa miejskich sieci wodno-kanalizacyjnych na przyległe obszary wiejskie.

Uproszczenie i usprawnienie RLKS

Konwent Marszałków Województw RP – obok uznania dla działalności LGD – wskazuje jednak na liczne trudności. Skomplikowane procedury, różne zasady poszczególnych funduszy oraz problemy z rozliczeniami to podstawowe z nich. Dlatego system wdrażania RLKS powinien być prostszy, bardziej przejrzysty i dostosowany do skali realizowanych działań. Konwent postuluje więc uproszczenie i ujednolicenie zasad, jasny podział odpowiedzialności między uczestników systemu oraz ochronę samorządów województw przed skutkami opóźnień i problemów, na które nie mają bezpośredniego wpływu.

Rozdzielenie RLKS i LEADER

Konwent Marszałków Województw RP postuluje o wyraźne oddzielenie inicjatywy LEADER realizowanej w ramach Wspólnej Polityki Rolnej od RLKS jako instrumentu możliwego do zastosowania w ramach polityki spójności i rozdziałów regionalnych PPKR. Finansowanie obowiązkowego instrumentu LEADER powinno pochodzić wyłącznie ze środków WPR i nie może ograniczać funduszy polityki spójności przeznaczonych dla regionów. Konwent sprzeciwia się także odgórnemu ustalaniu minimalnej alokacji na RLKS. O zakresie finansowania interwencji w ramach tego instrumentu powinny decydować samorządy województw, zgodnie z potrzebami regionu i możliwościami efektywnego wykorzystania środków.

Czym jest RLKS

RLKS to instrument rozwoju lokalnego oparty na podejściu oddolnym, w którym mieszkańcy, samorządy, organizacje społeczne i przedsiębiorcy wspólnie określają potrzeby swojego obszaru i decydują o wyborze projektów służących jego rozwojowi. Lokalne Grupy Działania, skupiające przedstawicieli tych środowisk, odpowiadają za przygotowanie i realizację lokalnych strategii rozwoju, opartych na potrzebach i potencjałach danego obszaru.

Fot: Michał Słaby