Rower w polityce transportowej. Marszałkowie proponują ogólnopolskie zmiany

Rower jako integralna część systemu transportowego

Konwent Marszałków Województw RP apeluje o wprowadzenie jednolitych zasad uwzględniania ruchu rowerowego w inwestycjach drogowych i kolejowych realizowanych z poziomu krajowego. Zdaniem marszałków rower powinien być traktowany jako pełnoprawny środek transportu, a infrastruktura rowerowa powinna być planowana już na etapie projektowania inwestycji.

– Wiemy jak istotne są spójne rozwiązania infrastrukturalne wspierające rozwój ruchu rowerowego w systemie transportowym. W naszej ocenie wydzielona infrastruktura rowerowa powinna stanowić integralny element projektu obiektu inżynierskiego w ciągu dróg krajowych oraz linii kolejowych, w szczególności w przypadku mostów i wiaduktów. Budowa odrębnej infrastruktury skutkuje bowiem zwiększeniem kosztów inwestycji, dlatego zależy nam na poprawie dostępności dworców kolejowych i węzłów przesiadkowych oraz określeniu jednolitych standardów przewozu rowerów w pociągach – przyznaje marszałek województwa zachodniopomorskiego Olgierd Geblewicz, prezes zarządu Związku Województw RP.

Wydzielona infrastruktura rowerowa powinna być planowana jako część mostów, wiaduktów oraz innych obiektów inżynierskich w ciągu dróg krajowych i linii kolejowych, szczególnie tam, gdzie przekraczają duże rzeki, doliny lub przebiegają przez tereny górskie. W takich miejscach budowa osobnych tras rowerowych jest bardzo kosztowna.

Mając na uwadze powyższe, Konwent Marszałków postuluje przyjęcie zasady uwzględniania infrastruktury rowerowej jako standardowego elementu nowych i modernizowanych inwestycji realizowanych przez GDDKiA, PKP S.A., CPK Sp. z o.o. oraz PKP PLK S.A., z zachowaniem wymogów bezpieczeństwa.

Konwent wskazuje również na potrzebę przygotowania wspólnych wytycznych dotyczących prowadzenia ruchu rowerowego na mostach i wiaduktach, także poniżej poziomu jezdni lub torów. Potrzebne są również standardy dla dworców kolejowych i węzłów przesiadkowych, które zapewnią wygodne korzystanie z nich osobom podróżującym z rowerami.

Niezbędne jest również określenie minimalnych parametrów technicznych wind, ramp i pochylni umożliwiających sprawne przemieszczanie rowerów oraz uwzględnianie infrastruktury rowerowej w programach funkcjonalno-użytkowych inwestycji.

Konwent postuluje ponadto opracowanie jednolitego standardu przewozu rowerów w pociągach obsługiwanych przez przewoźników dalekobieżnych podległych Skarbowi Państwa.

Zdaniem Konwentu proponowane rozwiązania pozwolą łatwiej łączyć podróże rowerem z transportem publicznym, zwiększą bezpieczeństwo użytkowników oraz zachęcą mieszkańców do częstszego korzystania zarówno z roweru, jak i kolei.

Jeden ogólnopolski standard projektowania infrastruktury rowerowej

Konwent Marszałków postuluje uporządkowanie przepisów i wytycznych dotyczących infrastruktury rowerowej. Obecnie funkcjonuje kilka dokumentów regulujących projektowanie tras rowerowych, które nie zawsze są ze sobą spójne, co prowadzi do różnych interpretacji i utrudnia realizację inwestycji.

– Chcemy, żeby w całej Polsce drogi rowerowe były projektowane według tych samych zasad. Dziś obowiązują różne dokumenty i wytyczne, co często utrudnia przygotowanie inwestycji. Jednolite standardy ułatwią pracę samorządom, przyspieszą realizację projektów i sprawią, że infrastruktura rowerowa będzie bezpieczna i wygodna dla mieszkańców niezależnie od regionu – mówi Adam Struzik marszałek województwa mazowieckiego, wiceprezes zarządu Związku Województw RP.

Marszałkowie proponują wprowadzenie jednego, aktualnego standardu projektowania infrastruktury rowerowej obowiązującego w całym kraju. Postulują także aktualizację istniejących wytycznych oraz wycofanie przestarzałych dokumentów, które dublują nowsze rozwiązania lub nie odpowiadają obecnym przepisom.

Zdaniem samorządowców jednolite, zaktualizowane standardy ułatwią przygotowanie inwestycji, poprawią bezpieczeństwo użytkowników i zapewnią, że infrastruktura rowerowa będzie budowana według tych samych zasad niezależnie od regionu.

Regularne badania mobilności mieszkańców i jednolite dane o ruchu rowerowym

Konwent Marszałków apeluje o stworzenie jednolitego ogólnopolskiego systemu zbierania i analizowania danych dotyczących sposobów przemieszczania się mieszkańców oraz infrastruktury rowerowej. Obecnie brakuje spójnych i porównywalnych informacji o ruchu, w tym pieszym i rowerowym, co utrudnia planowanie inwestycji transportowych.

Marszałkowie proponują prowadzenie regularnych badań mobilności mieszkańców, obejmujących m.in. codzienne podróże do pracy, szkoły i usług, a także stworzenie jednolitej ewidencji infrastruktury rowerowej w całym kraju.

Według Konwentu rzetelne i porównywalne dane pozwolą lepiej planować rozwój systemu transportowego, w tym sieci tras rowerowych, skuteczniej wydawać środki publiczne oraz oceniać efekty realizowanych inwestycji.

Ruch rowerowy w Polsce systematycznie rośnie

Według danych GUS z roweru korzystało 60% Polaków, a co najmniej jeden rower znajduje się w 79% gospodarstw domowych. Rozwija się również infrastruktura rowerowa. Długość dróg rowerowych w Polsce wzrosła z 7,7 tys. km w 2013 r. do 24,1 tys. km w 2025 r., natomiast długość tras zarządzanych przez samorządy województw zwiększyła się z 950 km do ponad 3,5 tys. km[1]. Dane z różnych jednostek samorządu terytorialnego nie zawsze są przy tym porównywalne, stąd w jednym ze stanowisk Konwent postuluje wprowadzenie jednolitej ewidencji infrastruktury transportu rowerowego.

Jednocześnie nadal istotnym wyzwaniem pozostaje bezpieczeństwo rowerzystów. W 2024 r. na polskich drogach odnotowano 3767 wypadków z ich udziałem, w których zginęło 169 osób. Potwierdza to potrzebę zapewnienia wysokiej jakości infrastruktury rowerowej, budowanej według jednolitych standardów. Warto jednak podkreślić, że liczba ofiar śmiertelnych wśród rowerzystów spadła z 300 w 2015 r. do 169 w 2024 r.

[1] GUS – Bank Danych Lokalnych

Fot: Michał Słaby