Zanieczyszczenie powietrza to realny problem, z którym od lat walczą samorządy lokalne. Nowa dyrektywa unijna spowoduje jednak, że samorządy staną przed dużym wyzwaniem, aby dostosować się do nowych norm. Dlatego marszałkowie apelują o wprowadzenie przepisów przejściowych w tej sprawie.
Dane GUS pokazują, że od 2010 roku emisja zanieczyszczeń powietrza systematycznie maleje. Jest to efekt modernizacji w sektorach energetycznym i przemysłowym, poprawy jakości paliw oraz wprowadzenia bardziej rygorystycznych norm emisyjnych wynikających z przepisów unijnych[1].
Mimo tendencji spadkowej nadal są prowadzone działania mające ograniczyć zanieczyszczenia. Dotyczy to także nowych przepisów unijnych. 20 listopada
2024 roku opublikowano dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (2024/2881) w sprawie jakości powietrza, która zobowiązuje państwa członkowskie do wprowadzenia zmian w prawie służących dalszej poprawie jakości powietrza.
Wyzwanie dla województw
Zastosowanie się do nowej dyrektywy unijnej będzie sporym wyzwaniem dla samorządów. Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi prace nad projektem ustawy o jakości powietrza, która będzie transponować przepisy dyrektywy (UE) 2024/2881 do ustawodawstwa polskiego.
– Zgodnie z nową dyrektywą do końca 2028 roku samorządy województw będą musiały przygotować plany działania na rzecz jakości powietrza dla obszarów, na których są przekraczane nowe normy. Ich celem będzie wytyczenie drogi do osiągnięcia nowych standardów jeszcze przed wyznaczonym terminem ich osiągnięcia. To duże wyzwanie dla województw, dlatego naszym zdaniem są potrzebne przepisy przejściowe, które umożliwią ciągłość realizacji działań określonych w obowiązujących programach – mówi marszałek Adam Struzik.
Po ocenie jakości powietrza za 2030 rok po raz pierwszy będą obowiązywać nowe programy ochrony powietrza przygotowane według nowych przepisów. Tymczasem obecne programy są ważne tylko do końca 2026 roku. Oznacza to, że zgodnie z obowiązującymi przepisami województwa będą musiały opracować nowe, kosztowne programy. Bez przepisów przejściowych obowiązywałyby one jedynie przez około pięć miesięcy – do czasu wejścia w życie wspomnianych planów działania na rzecz jakości powietrza.
Dlatego resort klimatu i środowiska przygotował projekt ustawy wprowadzającej przepisy przejściowe i uproszczoną aktualizację programów ochrony powietrza, które zostały wypracowane wspólnie z województwami. Niestety, prezydent zawetował przedmiotowy projekt.
Konwent Marszałków Województw RP apeluje do rządu o opracowanie i przyjęcie przepisów przejściowych, które pozwolą na uniknięcie konieczności opracowywania przez samorządy województw nowych programów ochrony powietrza w okresie przejściowym przed wdrożeniem wymogów nowej dyrektywy unijnej, a do prezydenta – o podpisanie przedmiotowych przepisów
[1] Dane ze strony Głównego Urzędu Statystycznego, Ochrona środowiska 2025 https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/srodowisko-energia/srodowisko/ochrona-srodowiska-2025,1,26.html
fot: Michał Słaby
Więcej informacji z Mazowsza
Rower w polityce transportowej. Marszałkowie proponują ogólnopolskie zmiany
Marszałkowie województw za przepisami przejściowymi w opracowaniu programów ochrony powietrza
Marszałkowie województw jednym głosem ws. zapobiegania nielegalnym składowiskom odpadów
Pękają betonowe płyty na S8. Rusza duża naprawa gwarancyjna, kierowców czekają utrudnienia
