Wiedza o dezinformacji pomaga odbiorcy w jej rozpoznaniu, a co za tym idzie – powstrzymuje go od jej dalszego rozpowszechniania. Dlatego jest najlepszym sposobem walki z tym zjawiskiem.
Warto wiedzieć, że:
- Dezinformacja to nieprawdziwa lub celowo wprowadzająca w błąd informacja, która jest tworzona i rozpowszechniana z zamiarem oszukania odbiorców.
- Dezinformacja to zamierzone działanie, które zaburza lub fałszuje przekaz informacyjny dla osiągnięcia określonych korzyści, np. ekonomicznych czy politycznych.
- Rozpowszechnianie dezinformacji jest to szereg zaplanowanych czynności, systematycznie i fachowo prowadzonych głównie za pośrednictwem mediów masowych (internetu, telewizji, prasy czy radia).
- Dziś dezinformacja rozprzestrzenia się głównie w internecie i za pośrednictwem mediów społecznościowych.
- Dezinformacja może wyrządzić szkodę zarówno jednostkom, grupom, organizacjom, jak i państwom.
Dlaczego dezinformacja jest problemem?
Dezinformacja jest zjawiskiem niebezpiecznym, ponieważ:
- Podważa zaufanie do państwa i instytucji publicznych: Podmioty dezinformujące często przeprowadzają ataki szkodzące czyjemuś wizerunkowi oraz podszywają się pod media i instytucje publiczne, które są niezbędne do utrzymania zdrowej demokracji. Manipulowanie opinią publiczną za pomocą dezinformacji może oddziaływać np. na wyniki wyborów.
- Podważa zaufanie do nauki i dziennikarstwa.
- Może bezpośrednio zagrozić życiu i zdrowiu społeczeństwa lub jednostki: dezinformowanie w tematach związanych z medycyną lub zdrowiem publicznym może prowadzić do niebezpiecznych zachowań.
- Powoduje podział społeczeństwa – może prowadzić do wzrostu polaryzacji społecznej i konfliktów.
- Przynosi straty, m.in. ekonomiczne – fałszywe treści wpływają na decyzje inwestycyjne i zakupowe, co może prowadzić do strat ekonomicznych firm, obywateli, a także państwa.
- Dezinformacja może mieć szczególnie negatywny wpływ na rozwój młodych ludzi – ich zdrowie, edukację, zachowanie czy poglądy. Dlatego ważne jest, aby młodzi jak najszybciej nauczyli się rozpoznawać i krytycznie oceniać informacje, z którymi się spotykają.
Jak powstaje dezinformacja?
Na proces powstawania i rozpowszechniania dezinformacji składają się następujące działania:
- Autor dezinformacji tworzy fałszywe treści w formie wpisów w mediach społecznościowych, materiałów wideo czy zdjęć.
- Autor dezinformacji powoduje tzw. szum informacyjny. Szum informacyjny polega na podawaniu wielu wersji zdarzenia, popartych fałszywymi lub zniekształconymi faktami. W ten sposób, w natłoku różnych treści, podmiot dezinformujący chce zatrzeć prawdę, która jest dla niego niewygodna.
- Dezinformację rozpowszechniają boty i trolle oraz ich zorganizowane grupy – nazywane armiami botów i farmami trolli.
- Boty i trolle mogą tworzą tzw. sztuczny tłum, sprawiający wrażenie, że dane informacje, np. wpisy, są popularne, a przez sprawiają wrażenie ważnych i bardziej wiarygodnych.
- Rozpowszechnianiu dezinformacji sprzyjają algorytmy, które promują treści kontrowersyjne, sensacyjne lub emocjonalne, generujące większe zaangażowanie użytkowników. Algorytmy mogą być manipulowane przez boty.
Kto rozpowszechnia dezinformację?
Czy wiesz, że każdy z nas może przyczynić się do szerzenia dezinformacji? Wystarczy nieświadomie udostępnić fałszywą treść w mediach społecznościowych.
Dezinformację mogą rozpowszechniać:
- Służby różnych krajów – mogą celowo rozprzestrzeniać dezinformację, żeby osiągnąć swoje cele poprzez wpływanie na politykę, gospodarkę, bezpieczeństwo czy kulturę innych krajów.
- Trolle – są to prawdziwi użytkownicy w mediach społecznościowych, którzy zamieszczają prowokacyjne treści. Swoją aktywnością prowokują konflikty, podziały, potęgują chaos i zamieszanie oraz zaburzają rzeczową dyskusję. Mogą działać w sposób zorganizowany, w ramach tzw. farm trolli.
- Boty – są automatycznymi kontami w mediach społecznościowych, które tworzą sztuczny tłum i wykonują określone zadania. W kontekście dezinformacji boty rozumiane są głównie jako fałszywe, zautomatyzowane konta, które naśladują ludzkie zachowanie i są wykorzystywane do wzmacniania określonych treści – lajkowania, publikowania, udostępniania, a nawet komentowania postów i artykułów.
- Politycy, liderzy opinii – mogą posługiwać się nierzetelnymi danymi czy zmanipulowanymi informacjami.
- Zwykli użytkownicy – mogą rozpowszechniać dezinformację z przekonaniem, że to informacje prawdziwe, bez intencji wyrządzenia szkody (wówczas mówimy o tzw. misinformacji).
Dezinformacja a fake news, manipulacja, propaganda, misinformacja i malinformacja
Dezinformacja to szerokie pojęcie. Funkcjonuje też wiele pojęć pokrewnych, z których większość stosuje się wymiennie z pojęciem dezinformacji. W istocie jednak pojęcia te oznaczają różne zjawiska, które łączy to, że wszystkie są przejawami dezinformacji – są to:
Fake news – treść całkowicie lub częściowo nieprawdziwa, spreparowana lub przeinaczona, kłamstwo.
Manipulacja – celowe działanie, które wywiera wpływ na odbiorcę poprzez wzbudzanie emocji, np. strachu, poczucia winy czy obowiązku. Cechami manipulacji są podstępność i subtelność – ofiara manipulacji ulega jej nieświadomie i nie zdaje sobie sprawy z metod manipulacji, które są wobec niej stosowane.
Propaganda – natarczywe działanie za pośrednictwem środków masowego przekazu (telewizji, radia, prasy, internetu) w celu wywarcia wpływu na poglądy i zachowania całej zbiorowości. Posługuje się technikami perswazji i manipulacji. Często także odwołuje się do emocji odbiorców. Wykorzystuje jedynie te informacje, które służą jej celom, pomijając inne.
Misinformacja – inaczej dezinformacja nieintencjonalna. Jest to treść nieprawdziwa, ale tworzona i rozpowszechniana bez zamiaru wyrządzenia szkody. Treść taką zwykle udostępniają internauci, zwykle po powierzchownym tylko zapoznaniu się z nią, bez przemyślenia i często pod wpływem emocji.
Malinformacja – wykorzystanie informacji prawdziwej, ale z intencją wyrządzenia szkody.
Jak się uchronić przed dezinformacją?
Wiedza o dezinformacji i świadomość metod, jakimi się posługuje, są najlepszymi sposobami walki z tym zjawiskiem.
Aby powstrzymać dezinformację – zgłoś ją. Możesz to zrobić tu.
Po praktyczne wskazówki pomagające rozpoznawać dezinformację – zajrzyj tu.
Ministerstwo Cyfryzacji
Więcej wiadomości z Mazowsza
Poważny wypadek w Alejach Jerozolimskich. Autobus i dwa auta rozbite, trzy osoby w szpitalach
Poważny wypadek sparaliżował we wtorek Aleje Jerozolimskie w Warszawie. Na jezdni prowadzącej w kierunku centrum zderzyły się autobus komunikacji miejskiej oraz dwa samochody osobowe – Toyota Corolla i…
Chwila nieuwagi na DK61. Kolizja w Strzyżach zakończona wysokim mandatem
Do groźnie wyglądającego zdarzenia drogowego doszło 3 listopada, na drodze krajowej nr 61. Przyczyną było nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu. Sprawca, 83-letni kierowca Toyoty, został ukarany wysokim mandatem karnym. Policja…
15 miesięcy więzienia i dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów dla pijanego kierowcy
47-latek został skazany na rok i trzy miesiące bezwzględnego pozbawienia wolności za prowadzenie samochodu z 3,5 promila alkoholu we krwi oraz pomimo sądowego zakazu. Do tego sąd nałożył…
Policjanci wyjaśniają okoliczności zdarzenia drogowego z udziałem dwóch pojazdów
Dzisiaj w Chorzelach na ul. Zduńskiej doszło do niebezpiecznego zdarzenia drogowego z udziałem dwóch pojazdów. To kolejne zdarzenie, którego przyczyną było nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu. Funkcjonariusze apelują o ostrożność…
Wyrzuciła przez okno 18 tys. zawinięte w ręcznik. Seniorka uwierzyła oszustowi
88-letnia letnia mieszkanka Płocka, zmanipulowana przez telefonicznego rozmówcę, wyrzuciła przez okno 18 tysięcy złotych. Policjanci apelują o ostrożność i przypominają, że funkcjonariusze nigdy nie proszą o przekazywanie pieniędzy…
Pijany, bez uprawnień i z trzema pasażerami w aucie uciekał przed węgrowską drogówką
Wczoraj węgrowscy policjanci z Wydziału Ruchu Drogowego udaremnili dalszą jazdę skrajnie nieodpowiedzialnemu kierowcy. Mężczyzna zignorował sygnały świetlne i dźwiękowe do kontroli, a po krótkim pościgu został zatrzymany. Jak…
Policjanci odnaleźli zaginioną 35-latkę. Szybka reakcja pozwoliła uniknąć tragedii
Dzięki szybkiej reakcji makowskich policjantów oraz sprawnie przeprowadzonym poszukiwaniom odnaleziono 35-letnią mieszkankę Makowa Mazowieckiego, która wyszła z domu w kryzysie emocjonalnym. Kobieta została odnaleziona w rejonie rzeki Orzyc.…
Wypadek na skrzyżowaniu z udziałem rowerzysty
W środę (4 listopada) w Radomiu doszło do wypadku z udziałem pojazdu i rowerzysty. 27-latek trafił do szpitala. Apelujemy do wszystkich uczestników ruchu drogowego o szczególną ostrożność. Oficer…
Jedna kontrola pojazdu, trzy osoby zatrzymane
Jedna kontrola pojazdu, trzy osoby zatrzymane Kontrola drogowa przeprowadzona przez otwockich patrolowców zakończyła się zatrzymaniem trzech mężczyzn. Kierowca jechał pod wpływem środków odurzających, mając na swoim koncie sądowy…
Niebezpieczne zdarzenie na S7. Apelujemy o zwiększenie ostrożności na drodze!
Wystarczy chwila nieuwagi, pośpiech bądź rozkojarzenie, aby doszło do niebezpiecznego zdarzenia. Wczoraj przekonał się o tym 44-letni kierowca Skody, który nie zachował ostrożności podczas wykonywania manewru omijania i…
Uwaga na dzikie zwierzęta! Apelujemy o ostożność!
Jesienią na drogach częściej dochodzi do zdarzeń z udziałem dzikich zwierząt. Przekonał się o tym 45-letni kierowca Audi, który wczoraj (4.11) wieczorem w Golicach zderzył się z łosiem.…
Kolizja z udziałem 10-latka na hulajnodze elektrycznej. Mandaty dla kierującej i matki chłopca
Nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu było przyczyną kolizji samochodu osobowego z hulajnogą elektryczną, do której doszło w Nowym Dworze Mazowieckim. W wyniku zdarzenia 10-letni chłopiec doznał stłuczenia ręki. Policjanci ustalili,…
Dzik, sarna, łoś…dzikie zwierzęta przyczyną zdarzeń drogowych
Jesienna aura to bez wątpienia sygnał dla wszystkich kierujących, aby zachować szczególną ostrożność, szczególnie tam, gdzie dodatkową przeszkodą na drodze może stać się dzika zwierzyna. Prawdopodobieństwo spotkania sarny,…
17-latek bez uprawnień przewożąc trzech pasażerów próbował uniknąć kontroli drogowej
Ostrowscy policjanci zatrzymali 17-latka kierującego Nissanem bez uprawnień. Nastolatek przewoził trójkę pasażerów. Wszyscy zostali zatrzymani, gdy chcieli przed policjantami uciec pieszo. Podczas przeszukania auta znaleziono narkotyki. Kierujący autem…
Uderzenie w grupę wyłudzającą odszkodowania komunikacyjne
Policjanci zatrzymali 11 osób i zabezpieczyli mienie wartości ponad 2 mln złotych. Za udział w organizacji fikcyjnych zdarzeń drogowych oraz w procederze wyłudzania odszkodowań komunikacyjnych grozi do 10…
