Wiedza o dezinformacji pomaga odbiorcy w jej rozpoznaniu, a co za tym idzie – powstrzymuje go od jej dalszego rozpowszechniania. Dlatego jest najlepszym sposobem walki z tym zjawiskiem.
Warto wiedzieć, że:
- Dezinformacja to nieprawdziwa lub celowo wprowadzająca w błąd informacja, która jest tworzona i rozpowszechniana z zamiarem oszukania odbiorców.
- Dezinformacja to zamierzone działanie, które zaburza lub fałszuje przekaz informacyjny dla osiągnięcia określonych korzyści, np. ekonomicznych czy politycznych.
- Rozpowszechnianie dezinformacji jest to szereg zaplanowanych czynności, systematycznie i fachowo prowadzonych głównie za pośrednictwem mediów masowych (internetu, telewizji, prasy czy radia).
- Dziś dezinformacja rozprzestrzenia się głównie w internecie i za pośrednictwem mediów społecznościowych.
- Dezinformacja może wyrządzić szkodę zarówno jednostkom, grupom, organizacjom, jak i państwom.
Dlaczego dezinformacja jest problemem?
Dezinformacja jest zjawiskiem niebezpiecznym, ponieważ:
- Podważa zaufanie do państwa i instytucji publicznych: Podmioty dezinformujące często przeprowadzają ataki szkodzące czyjemuś wizerunkowi oraz podszywają się pod media i instytucje publiczne, które są niezbędne do utrzymania zdrowej demokracji. Manipulowanie opinią publiczną za pomocą dezinformacji może oddziaływać np. na wyniki wyborów.
- Podważa zaufanie do nauki i dziennikarstwa.
- Może bezpośrednio zagrozić życiu i zdrowiu społeczeństwa lub jednostki: dezinformowanie w tematach związanych z medycyną lub zdrowiem publicznym może prowadzić do niebezpiecznych zachowań.
- Powoduje podział społeczeństwa – może prowadzić do wzrostu polaryzacji społecznej i konfliktów.
- Przynosi straty, m.in. ekonomiczne – fałszywe treści wpływają na decyzje inwestycyjne i zakupowe, co może prowadzić do strat ekonomicznych firm, obywateli, a także państwa.
- Dezinformacja może mieć szczególnie negatywny wpływ na rozwój młodych ludzi – ich zdrowie, edukację, zachowanie czy poglądy. Dlatego ważne jest, aby młodzi jak najszybciej nauczyli się rozpoznawać i krytycznie oceniać informacje, z którymi się spotykają.
Jak powstaje dezinformacja?
Na proces powstawania i rozpowszechniania dezinformacji składają się następujące działania:
- Autor dezinformacji tworzy fałszywe treści w formie wpisów w mediach społecznościowych, materiałów wideo czy zdjęć.
- Autor dezinformacji powoduje tzw. szum informacyjny. Szum informacyjny polega na podawaniu wielu wersji zdarzenia, popartych fałszywymi lub zniekształconymi faktami. W ten sposób, w natłoku różnych treści, podmiot dezinformujący chce zatrzeć prawdę, która jest dla niego niewygodna.
- Dezinformację rozpowszechniają boty i trolle oraz ich zorganizowane grupy – nazywane armiami botów i farmami trolli.
- Boty i trolle mogą tworzą tzw. sztuczny tłum, sprawiający wrażenie, że dane informacje, np. wpisy, są popularne, a przez sprawiają wrażenie ważnych i bardziej wiarygodnych.
- Rozpowszechnianiu dezinformacji sprzyjają algorytmy, które promują treści kontrowersyjne, sensacyjne lub emocjonalne, generujące większe zaangażowanie użytkowników. Algorytmy mogą być manipulowane przez boty.
Kto rozpowszechnia dezinformację?
Czy wiesz, że każdy z nas może przyczynić się do szerzenia dezinformacji? Wystarczy nieświadomie udostępnić fałszywą treść w mediach społecznościowych.
Dezinformację mogą rozpowszechniać:
- Służby różnych krajów – mogą celowo rozprzestrzeniać dezinformację, żeby osiągnąć swoje cele poprzez wpływanie na politykę, gospodarkę, bezpieczeństwo czy kulturę innych krajów.
- Trolle – są to prawdziwi użytkownicy w mediach społecznościowych, którzy zamieszczają prowokacyjne treści. Swoją aktywnością prowokują konflikty, podziały, potęgują chaos i zamieszanie oraz zaburzają rzeczową dyskusję. Mogą działać w sposób zorganizowany, w ramach tzw. farm trolli.
- Boty – są automatycznymi kontami w mediach społecznościowych, które tworzą sztuczny tłum i wykonują określone zadania. W kontekście dezinformacji boty rozumiane są głównie jako fałszywe, zautomatyzowane konta, które naśladują ludzkie zachowanie i są wykorzystywane do wzmacniania określonych treści – lajkowania, publikowania, udostępniania, a nawet komentowania postów i artykułów.
- Politycy, liderzy opinii – mogą posługiwać się nierzetelnymi danymi czy zmanipulowanymi informacjami.
- Zwykli użytkownicy – mogą rozpowszechniać dezinformację z przekonaniem, że to informacje prawdziwe, bez intencji wyrządzenia szkody (wówczas mówimy o tzw. misinformacji).
Dezinformacja a fake news, manipulacja, propaganda, misinformacja i malinformacja
Dezinformacja to szerokie pojęcie. Funkcjonuje też wiele pojęć pokrewnych, z których większość stosuje się wymiennie z pojęciem dezinformacji. W istocie jednak pojęcia te oznaczają różne zjawiska, które łączy to, że wszystkie są przejawami dezinformacji – są to:
Fake news – treść całkowicie lub częściowo nieprawdziwa, spreparowana lub przeinaczona, kłamstwo.
Manipulacja – celowe działanie, które wywiera wpływ na odbiorcę poprzez wzbudzanie emocji, np. strachu, poczucia winy czy obowiązku. Cechami manipulacji są podstępność i subtelność – ofiara manipulacji ulega jej nieświadomie i nie zdaje sobie sprawy z metod manipulacji, które są wobec niej stosowane.
Propaganda – natarczywe działanie za pośrednictwem środków masowego przekazu (telewizji, radia, prasy, internetu) w celu wywarcia wpływu na poglądy i zachowania całej zbiorowości. Posługuje się technikami perswazji i manipulacji. Często także odwołuje się do emocji odbiorców. Wykorzystuje jedynie te informacje, które służą jej celom, pomijając inne.
Misinformacja – inaczej dezinformacja nieintencjonalna. Jest to treść nieprawdziwa, ale tworzona i rozpowszechniana bez zamiaru wyrządzenia szkody. Treść taką zwykle udostępniają internauci, zwykle po powierzchownym tylko zapoznaniu się z nią, bez przemyślenia i często pod wpływem emocji.
Malinformacja – wykorzystanie informacji prawdziwej, ale z intencją wyrządzenia szkody.
Jak się uchronić przed dezinformacją?
Wiedza o dezinformacji i świadomość metod, jakimi się posługuje, są najlepszymi sposobami walki z tym zjawiskiem.
Aby powstrzymać dezinformację – zgłoś ją. Możesz to zrobić tu.
Po praktyczne wskazówki pomagające rozpoznawać dezinformację – zajrzyj tu.
Ministerstwo Cyfryzacji
Więcej wiadomości z Mazowsza
Przyjechał do komisariatu motorowerem, opuścił go pieszo
23-latek, który przyjechał do białołęckiego komisariatu jednośladem, wyszedł z niego pieszo. Okazało się, że pojazd, którym przyjechał nie spełnia warunków do poruszania się
[...]
0 komentarzy
Błyskawiczna akcja policjantów zakończona odnalezieniem zagubionego 52-latka
Błyskawiczna akcja otwockich policjantów zakończyła się sukcesem. Funkcjonariusze odnaleźli niewidomego oraz głuchoniemego 52- latka, który stracił orientację w terenie i potrafił sam wrócić
[...]
0 komentarzy
Groźby, petardy, butelka z łatwopalną cieczą i ogień. 32-latek z Ząbek trafił do aresztu
32-letni mieszkaniec Ząbek miał przez dłuższy czas śledzić dom swojej byłej partnerki, wdzierać się na posesję i odgrażać jej matce. W nocy 8
[...]
0 komentarzy
Tragedia w gminie Tłuszcz. Toyota wypadła z drogi i wjechała w ogrodzenie, 49-letnia pasażerka nie żyje
Dramatyczny wypadek w miejscowości Kury na terenie gminy Tłuszcz. W niedzielę, 13 września, około godziny 20.50 kierujący Toyotą 42-letni mężczyzna na łuku drogi
[...]
0 komentarzy
Tragiczny wypadek w Paulinowie. Kierujący jednośladem nie żyje
Dramatyczne zgłoszenie wpłynęło w niedzielę, 13 września, do Stanowiska Kierowania Komendanta Powiatowego PSP w Nowym Dworze Mazowieckim. W miejscowości Paulinowo doszło do wypadku
[...]
0 komentarzy
Śmierć 15-latki na przejściu w Kałuszynie. Prokuratura wyjaśnia tragiczny wypadek
Prokuratura Rejonowa w Mińsku Mazowieckim nadzoruje śledztwo w sprawie tragicznego wypadku, do którego doszło 24 sierpnia 2026 roku w Kałuszynie. Na oznakowanym przejściu
[...]
0 komentarzy
Lekcja pokory na obwodnicy Pułtuska. Brawura 18-latka skończyła się fakultatywnym zatrzymaniem prawa jazdy
Do groźnego zdarzenia drogowego doszło w miniony poniedziałek (7.09.) na obwodnicy Pułtuska w ciągu drogi krajowej nr 61. Rozpędzony samochód osobowy nagle zjechał
[...]
0 komentarzy
Policja poszukuje świadków wypadku
Policjanci z Komendy Powiatowej Policji w Nowym Dworze Mazowieckim poszukują świadków wypadku drogowego do jakiego doszło 21 sierpnia br., w godzinach porannych w
[...]
0 komentarzy
Obywatele Litwy odpowiedzą za napad w centrum handlowym
Stołeczni policjanci rozbili zuchwałą grupę przestępczą, która na początku sierpnia dokonała brutalnego napadu na salon jednej z sieci telefonii komórkowej w centrum handlowym
[...]
0 komentarzy
Celny strzał w „ dziuplę samochodową”. Wołomińscy kryminalni odzyskali mienie warte pół miliona złotych
Skradzione samochody z Czech, Holandii i Niemiec, silnik pochodzący z kradzionego auta, poszukiwane tablice rejestracyjne oraz dużą ilość części samochodowych ujawnili policjanci Wydziału
[...]
0 komentarzy
Drogówka zatrzymała kolejne prawa jazdy za przekroczenie prędkości
Policjanci z płockiej drogówki zatrzymali kolejne dwa prawa jazdy kierowcom, którzy rażąco przekroczyli dozwoloną prędkość w obszarze zabudowanym. W obu przypadkach kierujący stracili
[...]
0 komentarzy
Jeździł w kółko po rondzie- miał prawie 2,7 promila i sądowy zakaz
Policjanci z otwockiej „drogówki” wyeliminowali z ruchu skrajnie nieodpowiedzialnego kierowcę. 30-letni obywatel Ukrainy zwrócił uwagę funkcjonariuszy, gdy swoim volkswagenem jeździł w kółko po
[...]
0 komentarzy
Wypadek motocyklisty – dwie osoby w szpitalu. Ku przestrodze dla innych amatorów jazdy na podwójnym gazie
Blisko 2,5 promila alkoholu w organizmie i brak prawa jazdy – taką skrajną nieodpowiedzialnością wykazał się 34-letni motocyklista, który wczoraj w Lelisie stracił
[...]
0 komentarzy
Miał 2,5 promila i spowodował kolizję. Siedleccy policjanci zatrzymali nietrzeźwego kierowcę
9 września po godzinie 17.00 na ulicy Kilińskiego w Siedlcach doszło do kolizji dwóch pojazdów. Policjanci ustalili, że 66-letni kierujący Suzuki nie zachował
[...]
0 komentarzy
Wypadek w Teresinie-Gaju. Motorowerzysta trafił do szpitala
Wczoraj w Teresinie – Gaju doszło do zderzenia pojazdu osobowego z motorowerem. Policjanci ustalili, że 28-letnia kierująca SsangYongiem miała zatrzymane prawo jazdy. Oboje
[...]
0 komentarzy