Wiedza o dezinformacji pomaga odbiorcy w jej rozpoznaniu, a co za tym idzie – powstrzymuje go od jej dalszego rozpowszechniania. Dlatego jest najlepszym sposobem walki z tym zjawiskiem.
Warto wiedzieć, że:
- Dezinformacja to nieprawdziwa lub celowo wprowadzająca w błąd informacja, która jest tworzona i rozpowszechniana z zamiarem oszukania odbiorców.
- Dezinformacja to zamierzone działanie, które zaburza lub fałszuje przekaz informacyjny dla osiągnięcia określonych korzyści, np. ekonomicznych czy politycznych.
- Rozpowszechnianie dezinformacji jest to szereg zaplanowanych czynności, systematycznie i fachowo prowadzonych głównie za pośrednictwem mediów masowych (internetu, telewizji, prasy czy radia).
- Dziś dezinformacja rozprzestrzenia się głównie w internecie i za pośrednictwem mediów społecznościowych.
- Dezinformacja może wyrządzić szkodę zarówno jednostkom, grupom, organizacjom, jak i państwom.
Dlaczego dezinformacja jest problemem?
Dezinformacja jest zjawiskiem niebezpiecznym, ponieważ:
- Podważa zaufanie do państwa i instytucji publicznych: Podmioty dezinformujące często przeprowadzają ataki szkodzące czyjemuś wizerunkowi oraz podszywają się pod media i instytucje publiczne, które są niezbędne do utrzymania zdrowej demokracji. Manipulowanie opinią publiczną za pomocą dezinformacji może oddziaływać np. na wyniki wyborów.
- Podważa zaufanie do nauki i dziennikarstwa.
- Może bezpośrednio zagrozić życiu i zdrowiu społeczeństwa lub jednostki: dezinformowanie w tematach związanych z medycyną lub zdrowiem publicznym może prowadzić do niebezpiecznych zachowań.
- Powoduje podział społeczeństwa – może prowadzić do wzrostu polaryzacji społecznej i konfliktów.
- Przynosi straty, m.in. ekonomiczne – fałszywe treści wpływają na decyzje inwestycyjne i zakupowe, co może prowadzić do strat ekonomicznych firm, obywateli, a także państwa.
- Dezinformacja może mieć szczególnie negatywny wpływ na rozwój młodych ludzi – ich zdrowie, edukację, zachowanie czy poglądy. Dlatego ważne jest, aby młodzi jak najszybciej nauczyli się rozpoznawać i krytycznie oceniać informacje, z którymi się spotykają.
Jak powstaje dezinformacja?
Na proces powstawania i rozpowszechniania dezinformacji składają się następujące działania:
- Autor dezinformacji tworzy fałszywe treści w formie wpisów w mediach społecznościowych, materiałów wideo czy zdjęć.
- Autor dezinformacji powoduje tzw. szum informacyjny. Szum informacyjny polega na podawaniu wielu wersji zdarzenia, popartych fałszywymi lub zniekształconymi faktami. W ten sposób, w natłoku różnych treści, podmiot dezinformujący chce zatrzeć prawdę, która jest dla niego niewygodna.
- Dezinformację rozpowszechniają boty i trolle oraz ich zorganizowane grupy – nazywane armiami botów i farmami trolli.
- Boty i trolle mogą tworzą tzw. sztuczny tłum, sprawiający wrażenie, że dane informacje, np. wpisy, są popularne, a przez sprawiają wrażenie ważnych i bardziej wiarygodnych.
- Rozpowszechnianiu dezinformacji sprzyjają algorytmy, które promują treści kontrowersyjne, sensacyjne lub emocjonalne, generujące większe zaangażowanie użytkowników. Algorytmy mogą być manipulowane przez boty.
Kto rozpowszechnia dezinformację?
Czy wiesz, że każdy z nas może przyczynić się do szerzenia dezinformacji? Wystarczy nieświadomie udostępnić fałszywą treść w mediach społecznościowych.
Dezinformację mogą rozpowszechniać:
- Służby różnych krajów – mogą celowo rozprzestrzeniać dezinformację, żeby osiągnąć swoje cele poprzez wpływanie na politykę, gospodarkę, bezpieczeństwo czy kulturę innych krajów.
- Trolle – są to prawdziwi użytkownicy w mediach społecznościowych, którzy zamieszczają prowokacyjne treści. Swoją aktywnością prowokują konflikty, podziały, potęgują chaos i zamieszanie oraz zaburzają rzeczową dyskusję. Mogą działać w sposób zorganizowany, w ramach tzw. farm trolli.
- Boty – są automatycznymi kontami w mediach społecznościowych, które tworzą sztuczny tłum i wykonują określone zadania. W kontekście dezinformacji boty rozumiane są głównie jako fałszywe, zautomatyzowane konta, które naśladują ludzkie zachowanie i są wykorzystywane do wzmacniania określonych treści – lajkowania, publikowania, udostępniania, a nawet komentowania postów i artykułów.
- Politycy, liderzy opinii – mogą posługiwać się nierzetelnymi danymi czy zmanipulowanymi informacjami.
- Zwykli użytkownicy – mogą rozpowszechniać dezinformację z przekonaniem, że to informacje prawdziwe, bez intencji wyrządzenia szkody (wówczas mówimy o tzw. misinformacji).
Dezinformacja a fake news, manipulacja, propaganda, misinformacja i malinformacja
Dezinformacja to szerokie pojęcie. Funkcjonuje też wiele pojęć pokrewnych, z których większość stosuje się wymiennie z pojęciem dezinformacji. W istocie jednak pojęcia te oznaczają różne zjawiska, które łączy to, że wszystkie są przejawami dezinformacji – są to:
Fake news – treść całkowicie lub częściowo nieprawdziwa, spreparowana lub przeinaczona, kłamstwo.
Manipulacja – celowe działanie, które wywiera wpływ na odbiorcę poprzez wzbudzanie emocji, np. strachu, poczucia winy czy obowiązku. Cechami manipulacji są podstępność i subtelność – ofiara manipulacji ulega jej nieświadomie i nie zdaje sobie sprawy z metod manipulacji, które są wobec niej stosowane.
Propaganda – natarczywe działanie za pośrednictwem środków masowego przekazu (telewizji, radia, prasy, internetu) w celu wywarcia wpływu na poglądy i zachowania całej zbiorowości. Posługuje się technikami perswazji i manipulacji. Często także odwołuje się do emocji odbiorców. Wykorzystuje jedynie te informacje, które służą jej celom, pomijając inne.
Misinformacja – inaczej dezinformacja nieintencjonalna. Jest to treść nieprawdziwa, ale tworzona i rozpowszechniana bez zamiaru wyrządzenia szkody. Treść taką zwykle udostępniają internauci, zwykle po powierzchownym tylko zapoznaniu się z nią, bez przemyślenia i często pod wpływem emocji.
Malinformacja – wykorzystanie informacji prawdziwej, ale z intencją wyrządzenia szkody.
Jak się uchronić przed dezinformacją?
Wiedza o dezinformacji i świadomość metod, jakimi się posługuje, są najlepszymi sposobami walki z tym zjawiskiem.
Aby powstrzymać dezinformację – zgłoś ją. Możesz to zrobić tu.
Po praktyczne wskazówki pomagające rozpoznawać dezinformację – zajrzyj tu.
Ministerstwo Cyfryzacji
Więcej wiadomości z Mazowsza
Zderzenie samochodu osobowego z pociągiem towarowym. 40-letnia kierująca trafiła do szpitala.
Wczoraj (21.01) wieczorem, na niestrzeżonym przejeździe kolejowym przy ul. Piaskowej w Siedlcach doszło do zderzenia samochodu osobowego z pociągiem towarowym. 40-letnia kierująca trafiła
[...]
0 komentarzy
Poszukiwany dwoma listami gończymi zatrzymany przez policjantów z Wołomina
Ustalenie miejsca pobytu osób, które świadomie ukrywają się przed wymiarem sprawiedliwości lub za wszelką cenę próbują uniknąć zasądzonej im kary, nie jest łatwym
[...]
0 komentarzy
Chwile grozy w Kuligowie. Ogień strawił budynek – dramatyczna walka strażaków z żywiołem
Ciemna noc, gęsty dym i języki ognia rozświetlające okolicę – tak wyglądały dramatyczne chwile, które rozegrały się 21 stycznia 2026 roku w Kuligowie.
[...]
0 komentarzy
Sekundy od tragedii. Osobówka roztrzaskała się o drzewo w Michałowie.
Chwile grozy na lokalnej drodze w Michałowie w gminie Klembów. 21 stycznia 2026 roku służby ratunkowe zostały postawione w stan natychmiastowej gotowości po
[...]
0 komentarzy
Oszustwo przez Internet na kwotę 400.000 zł
Do oszustwa na szkodę mieszkanki regionu Ostrołęki doszło za pośrednictwem sieci Internet. 64 – letnia kobieta utraciła blisko 400.000zł. Część środków pochodziła z
[...]
0 komentarzy
Dramatyczna akcja ratunkowa na zamarzniętym akwenie. Strażacy ruszyli na pomoc uwięzionej dzikiej gęsi
Zimowy poranek w miejscowości Stasiopole mógł zakończyć się tragicznie dla dzikiego zwierzęcia. 20 stycznia 2026 roku o godzinie 8:03 strażacy z Ochotniczej Straży
[...]
0 komentarzy
Kolejna ofiara sezonu grzewczego. Śmiertelny pożar domu.
Sezon grzewczy co roku przynosi wzrost liczby pożarów w budynkach mieszkalnych. Najczęściej ich przyczyną są niesprawne instalacje, nieprawidłowe użytkowanie pieców, kominków oraz prowizoryczne
[...]
0 komentarzy
Pożar sadzy przerodził się w pożar dachu. Nocna akcja strażaków w Stanisławowie Drugim
19 stycznia 2026 roku o godzinie 20:37 dyżurny Stanowiska Kierowania Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Legionowie odebrał zgłoszenie o pożarze sadzy w
[...]
0 komentarzy
![Zastraszyli 16-latka przedmiotem przypominającym maczetę i okradli go [wideo]](https://www.zyciepw.pl/wp-content/uploads/2026/01/168-127833-scaled.jpg)
Zastraszyli 16-latka przedmiotem przypominającym maczetę i okradli go [wideo]
Zaatakowali 16-latka przedmiotem przypominającym maczetę. Zastraszyli go, a potem zabrali saszetkę, w której była m.in. gotówka i dokumenty. Dzisiaj, przed południem, w jednym
[...]
0 komentarzy
O krok od tragedii w Malanowie. Pożar kotłowni w budynku mieszkalnym – dramatyczna walka strażaków z ogniem i dymem
Kilka minut grozy, które mogły zakończyć się tragedią. 20 stycznia, tuż przed godziną 19, do Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Sochaczewie wpłynęło
[...]
0 komentarzy
Chwile grozy na trasie S7. Samochód stanął w płomieniach podczas porannego ruchu
Do niezwykle niebezpiecznego zdarzenia doszło w godzinach porannych 17 stycznia 2026 roku na jednej z najważniejszych arterii komunikacyjnych regionu – trasie S7. W
[...]
0 komentarzy
Dramatyczny poranek na lokalnej drodze. Auto wpadło do rowu – jedna osoba trafiła do szpitala
W poniedziałek, 20 stycznia 2026 roku, w miejscowości Wólka Smoszewska doszło do groźnie wyglądającego zdarzenia drogowego. W godzinach porannych samochód osobowy, poruszający się
[...]
0 komentarzy
Zarzuty w śledztwie w sprawie wypadku na skrzyżowaniu ul. Zamienieckiej i Grochowskiej w Warszawie 19 stycznia 20256 r.
Prokuratura Rejonowa Warszawa-Praga Południe prowadzi śledztwo w sprawie wypadku do którego doszło 19 stycznia 2026 r. w Warszawie na skrzyżowaniu ul. Zamienieckiej i
[...]
0 komentarzy
Pijany z dożywotnim zakazem i narkotykami wpadł w ręce drogówki
2 promile alkoholu w organizmie, dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów i narkotyki – tak poruszał się po drodze w Kołbieli 32-letni kierujący volvo. Wpadł
[...]
0 komentarzy
Dwa tymczasowe areszty za usiłowanie kradzieży z włamaniem Dacii
Pierwszy z podejrzanych wpadł w ręce patrolowców na gorącym uczynku, został tymczasowo aresztowany. Drugiego, 25-letniego obywatela Ukrainy, ustalili i zatrzymali operacyjni z „Kobry”.
[...]
0 komentarzy