Wiedza o dezinformacji pomaga odbiorcy w jej rozpoznaniu, a co za tym idzie – powstrzymuje go od jej dalszego rozpowszechniania. Dlatego jest najlepszym sposobem walki z tym zjawiskiem.
Warto wiedzieć, że:
- Dezinformacja to nieprawdziwa lub celowo wprowadzająca w błąd informacja, która jest tworzona i rozpowszechniana z zamiarem oszukania odbiorców.
- Dezinformacja to zamierzone działanie, które zaburza lub fałszuje przekaz informacyjny dla osiągnięcia określonych korzyści, np. ekonomicznych czy politycznych.
- Rozpowszechnianie dezinformacji jest to szereg zaplanowanych czynności, systematycznie i fachowo prowadzonych głównie za pośrednictwem mediów masowych (internetu, telewizji, prasy czy radia).
- Dziś dezinformacja rozprzestrzenia się głównie w internecie i za pośrednictwem mediów społecznościowych.
- Dezinformacja może wyrządzić szkodę zarówno jednostkom, grupom, organizacjom, jak i państwom.
Dlaczego dezinformacja jest problemem?
Dezinformacja jest zjawiskiem niebezpiecznym, ponieważ:
- Podważa zaufanie do państwa i instytucji publicznych: Podmioty dezinformujące często przeprowadzają ataki szkodzące czyjemuś wizerunkowi oraz podszywają się pod media i instytucje publiczne, które są niezbędne do utrzymania zdrowej demokracji. Manipulowanie opinią publiczną za pomocą dezinformacji może oddziaływać np. na wyniki wyborów.
- Podważa zaufanie do nauki i dziennikarstwa.
- Może bezpośrednio zagrozić życiu i zdrowiu społeczeństwa lub jednostki: dezinformowanie w tematach związanych z medycyną lub zdrowiem publicznym może prowadzić do niebezpiecznych zachowań.
- Powoduje podział społeczeństwa – może prowadzić do wzrostu polaryzacji społecznej i konfliktów.
- Przynosi straty, m.in. ekonomiczne – fałszywe treści wpływają na decyzje inwestycyjne i zakupowe, co może prowadzić do strat ekonomicznych firm, obywateli, a także państwa.
- Dezinformacja może mieć szczególnie negatywny wpływ na rozwój młodych ludzi – ich zdrowie, edukację, zachowanie czy poglądy. Dlatego ważne jest, aby młodzi jak najszybciej nauczyli się rozpoznawać i krytycznie oceniać informacje, z którymi się spotykają.
Jak powstaje dezinformacja?
Na proces powstawania i rozpowszechniania dezinformacji składają się następujące działania:
- Autor dezinformacji tworzy fałszywe treści w formie wpisów w mediach społecznościowych, materiałów wideo czy zdjęć.
- Autor dezinformacji powoduje tzw. szum informacyjny. Szum informacyjny polega na podawaniu wielu wersji zdarzenia, popartych fałszywymi lub zniekształconymi faktami. W ten sposób, w natłoku różnych treści, podmiot dezinformujący chce zatrzeć prawdę, która jest dla niego niewygodna.
- Dezinformację rozpowszechniają boty i trolle oraz ich zorganizowane grupy – nazywane armiami botów i farmami trolli.
- Boty i trolle mogą tworzą tzw. sztuczny tłum, sprawiający wrażenie, że dane informacje, np. wpisy, są popularne, a przez sprawiają wrażenie ważnych i bardziej wiarygodnych.
- Rozpowszechnianiu dezinformacji sprzyjają algorytmy, które promują treści kontrowersyjne, sensacyjne lub emocjonalne, generujące większe zaangażowanie użytkowników. Algorytmy mogą być manipulowane przez boty.
Kto rozpowszechnia dezinformację?
Czy wiesz, że każdy z nas może przyczynić się do szerzenia dezinformacji? Wystarczy nieświadomie udostępnić fałszywą treść w mediach społecznościowych.
Dezinformację mogą rozpowszechniać:
- Służby różnych krajów – mogą celowo rozprzestrzeniać dezinformację, żeby osiągnąć swoje cele poprzez wpływanie na politykę, gospodarkę, bezpieczeństwo czy kulturę innych krajów.
- Trolle – są to prawdziwi użytkownicy w mediach społecznościowych, którzy zamieszczają prowokacyjne treści. Swoją aktywnością prowokują konflikty, podziały, potęgują chaos i zamieszanie oraz zaburzają rzeczową dyskusję. Mogą działać w sposób zorganizowany, w ramach tzw. farm trolli.
- Boty – są automatycznymi kontami w mediach społecznościowych, które tworzą sztuczny tłum i wykonują określone zadania. W kontekście dezinformacji boty rozumiane są głównie jako fałszywe, zautomatyzowane konta, które naśladują ludzkie zachowanie i są wykorzystywane do wzmacniania określonych treści – lajkowania, publikowania, udostępniania, a nawet komentowania postów i artykułów.
- Politycy, liderzy opinii – mogą posługiwać się nierzetelnymi danymi czy zmanipulowanymi informacjami.
- Zwykli użytkownicy – mogą rozpowszechniać dezinformację z przekonaniem, że to informacje prawdziwe, bez intencji wyrządzenia szkody (wówczas mówimy o tzw. misinformacji).
Dezinformacja a fake news, manipulacja, propaganda, misinformacja i malinformacja
Dezinformacja to szerokie pojęcie. Funkcjonuje też wiele pojęć pokrewnych, z których większość stosuje się wymiennie z pojęciem dezinformacji. W istocie jednak pojęcia te oznaczają różne zjawiska, które łączy to, że wszystkie są przejawami dezinformacji – są to:
Fake news – treść całkowicie lub częściowo nieprawdziwa, spreparowana lub przeinaczona, kłamstwo.
Manipulacja – celowe działanie, które wywiera wpływ na odbiorcę poprzez wzbudzanie emocji, np. strachu, poczucia winy czy obowiązku. Cechami manipulacji są podstępność i subtelność – ofiara manipulacji ulega jej nieświadomie i nie zdaje sobie sprawy z metod manipulacji, które są wobec niej stosowane.
Propaganda – natarczywe działanie za pośrednictwem środków masowego przekazu (telewizji, radia, prasy, internetu) w celu wywarcia wpływu na poglądy i zachowania całej zbiorowości. Posługuje się technikami perswazji i manipulacji. Często także odwołuje się do emocji odbiorców. Wykorzystuje jedynie te informacje, które służą jej celom, pomijając inne.
Misinformacja – inaczej dezinformacja nieintencjonalna. Jest to treść nieprawdziwa, ale tworzona i rozpowszechniana bez zamiaru wyrządzenia szkody. Treść taką zwykle udostępniają internauci, zwykle po powierzchownym tylko zapoznaniu się z nią, bez przemyślenia i często pod wpływem emocji.
Malinformacja – wykorzystanie informacji prawdziwej, ale z intencją wyrządzenia szkody.
Jak się uchronić przed dezinformacją?
Wiedza o dezinformacji i świadomość metod, jakimi się posługuje, są najlepszymi sposobami walki z tym zjawiskiem.
Aby powstrzymać dezinformację – zgłoś ją. Możesz to zrobić tu.
Po praktyczne wskazówki pomagające rozpoznawać dezinformację – zajrzyj tu.
Ministerstwo Cyfryzacji
Więcej wiadomości z Mazowsza
Poważne utrudnienia na S7 w kierunku Warszawy. Ciężarówka uderzyła w bariery, a setki butelek zasypały jezdnię
Do groźnego zdarzenia z udziałem samochodu ciężarowego doszło na trasie S7 w rejonie Michałówka. Na 135. kilometrze drogi w kierunku Warszawy ciężarowe Renault
[...]
0 komentarzy
Kryminalni zatrzymali dwóch poszukiwanych. Jeden wyszedł na spacer, drugi ukrywał się pod łóżkiem
Kryminalni z Komisariatu Policji w Płocku zatrzymali dwóch poszukiwanych mężczyzn. Jeden z nich był na spacerze, drugi próbował ukryć się przed funkcjonariuszami pod
[...]
0 komentarzy
Wypadek z udziałem motocyklisty w Skaryszewie
36-letni motocyklista trafił do szpitala po wypadku, do którego doszło w Skaryszewie na drodze krajowej nr 9. Apelujemy o ostrożność, dostosowanie prędkości i
[...]
0 komentarzy
Zachodzące słońce miało go oślepić. Volkswagen potrącił dwoje pieszych na pasach
Wczoraj, na przejściu dla pieszych, w pobliżu skrzyżowania ul. Żwirki z ul. Żeromskiego, doszło do potrącenia pieszych, kobiety i mężczyzny. Kierujący VW Polo,
[...]
0 komentarzy
Przyszedł do komendy sprawdzić punkty karne. Okazało się, że jest poszukiwany
W niedzielę (26.07) do Komendy Powiatowej Policji w Żyrardowie zgłosił się 39-letni mieszkaniec powiatu żyrardowskiego. Mężczyzna chciał uzyskać informację o liczbie punktów karnych
[...]
0 komentarzy
Dziecko na rowerze potrącone na przejściu dla pieszych. Służby ruszyły do akcji w Pomiechówku
Groźnie wyglądające zdarzenie drogowe postawiło na nogi służby ratunkowe z powiatu nowodworskiego. W środę, 29 lipca, na przejściu dla pieszych doszło do potrącenia
[...]
0 komentarzy
Wakacje nad wodą. Chwila nieuwagi może mieć tragiczne konsekwencje
Lato to czas wypoczynku nad jeziorami, rzekami i stawami. Niestety, każdego roku dochodzi do zdarzeń, które przypominają, jak niebezpieczna potrafi być woda. W
[...]
0 komentarzy
W środku nocy 9-latek uciekł z domu, aby wezwać pomoc. Natychmiastowa reakcja osoby zgłaszającej i policjantów przerwała dramat rodziny
9-letni chłopiec, uciekając z mieszkania podczas domowej awantury, poprosił przypadkową osobę o pomoc. Dzięki właściwej reakcji świadka oraz błyskawicznej interwencji ostrołęckich policjantów domowy
[...]
0 komentarzy
Ukrywał się przed 7,5-letnim wyrokiem. 38-latek zatrzymany przy wsparciu policyjnych kontrterrorystów
Policjanci z Wydziału Kryminalnego Komendy Miejskiej Policji w Ostrołęce przy wsparciu funkcjonariuszy Samodzielnych Pododdziałów Kontrterrorystycznych z Radomia i Olsztyna zatrzymali 38-letniego mieszkańca powiatu
[...]
0 komentarzy
Śmiertelne zdarzenie podczas prac polowych
W miejscowości Sokolniki w gminie Żelechów doszło do tragicznego zdarzenia podczas prac polowych. Ciągnik rolniczy przejechał 70‑letniego mężczyznę, który poniósł śmierć na miejscu.
[...]
0 komentarzy
Pijana kobieta uszkodziła kilka zaparkowanych samochodów i uciekła z miejsca
W nocy z soboty na niedzielę, na terenie Targówka, kierująca Lancią uszkodziła kilka zaparkowanych samochodów i motocykl. Kobieta porzuciła swoje auto i uciekła
[...]
0 komentarzy
Odpowiedzą za rozbój w salonie gier
Policjanci z Wydziału do walki z Przestępczością przeciwko Mieniu, dzięki swojej bardzo wnikliwej, aktywnej, systematycznej pracy operacyjnej i pozyskiwanym na bieżąco kolejnym informacjom,
[...]
0 komentarzy
Lekceważył wyroki sądu i wsiadał za kółko po alkoholu. Zamiast aresztu – dozór Policji
Policjanci z otwockiej drogówki zatrzymali na terenie gminy Wiązowna 46-latka kierującego Land Roverem. Podczas kontroli wyszło na jaw, że mężczyzna złamał aktywny, 7-letni
[...]
0 komentarzy
Bajkowe karty, realne zarzuty
Policjanci z Wydziału do Walki z Przestępczością Przeciwko Mieniu z warszawskiej Woli zatrzymali mężczyznę podejrzanego o kradzież. Jego łupem były karty kolekcjonerskie, których
[...]
0 komentarzy
Trzech pasażerów zginęło na miejscu. Kierowca Opla miał jechać 116 km/h i być po użyciu substancji psychotropowych
Prokuratura Rejonowa w Przasnyszu przedstawiła zarzut Robertowi F. w śledztwie dotyczącym tragicznego wypadku, do którego doszło 2 lutego 2026 roku w Chylinach w
[...]
0 komentarzy