Wiedza o dezinformacji pomaga odbiorcy w jej rozpoznaniu, a co za tym idzie – powstrzymuje go od jej dalszego rozpowszechniania. Dlatego jest najlepszym sposobem walki z tym zjawiskiem.
Warto wiedzieć, że:
- Dezinformacja to nieprawdziwa lub celowo wprowadzająca w błąd informacja, która jest tworzona i rozpowszechniana z zamiarem oszukania odbiorców.
- Dezinformacja to zamierzone działanie, które zaburza lub fałszuje przekaz informacyjny dla osiągnięcia określonych korzyści, np. ekonomicznych czy politycznych.
- Rozpowszechnianie dezinformacji jest to szereg zaplanowanych czynności, systematycznie i fachowo prowadzonych głównie za pośrednictwem mediów masowych (internetu, telewizji, prasy czy radia).
- Dziś dezinformacja rozprzestrzenia się głównie w internecie i za pośrednictwem mediów społecznościowych.
- Dezinformacja może wyrządzić szkodę zarówno jednostkom, grupom, organizacjom, jak i państwom.
Dlaczego dezinformacja jest problemem?
Dezinformacja jest zjawiskiem niebezpiecznym, ponieważ:
- Podważa zaufanie do państwa i instytucji publicznych: Podmioty dezinformujące często przeprowadzają ataki szkodzące czyjemuś wizerunkowi oraz podszywają się pod media i instytucje publiczne, które są niezbędne do utrzymania zdrowej demokracji. Manipulowanie opinią publiczną za pomocą dezinformacji może oddziaływać np. na wyniki wyborów.
- Podważa zaufanie do nauki i dziennikarstwa.
- Może bezpośrednio zagrozić życiu i zdrowiu społeczeństwa lub jednostki: dezinformowanie w tematach związanych z medycyną lub zdrowiem publicznym może prowadzić do niebezpiecznych zachowań.
- Powoduje podział społeczeństwa – może prowadzić do wzrostu polaryzacji społecznej i konfliktów.
- Przynosi straty, m.in. ekonomiczne – fałszywe treści wpływają na decyzje inwestycyjne i zakupowe, co może prowadzić do strat ekonomicznych firm, obywateli, a także państwa.
- Dezinformacja może mieć szczególnie negatywny wpływ na rozwój młodych ludzi – ich zdrowie, edukację, zachowanie czy poglądy. Dlatego ważne jest, aby młodzi jak najszybciej nauczyli się rozpoznawać i krytycznie oceniać informacje, z którymi się spotykają.
Jak powstaje dezinformacja?
Na proces powstawania i rozpowszechniania dezinformacji składają się następujące działania:
- Autor dezinformacji tworzy fałszywe treści w formie wpisów w mediach społecznościowych, materiałów wideo czy zdjęć.
- Autor dezinformacji powoduje tzw. szum informacyjny. Szum informacyjny polega na podawaniu wielu wersji zdarzenia, popartych fałszywymi lub zniekształconymi faktami. W ten sposób, w natłoku różnych treści, podmiot dezinformujący chce zatrzeć prawdę, która jest dla niego niewygodna.
- Dezinformację rozpowszechniają boty i trolle oraz ich zorganizowane grupy – nazywane armiami botów i farmami trolli.
- Boty i trolle mogą tworzą tzw. sztuczny tłum, sprawiający wrażenie, że dane informacje, np. wpisy, są popularne, a przez sprawiają wrażenie ważnych i bardziej wiarygodnych.
- Rozpowszechnianiu dezinformacji sprzyjają algorytmy, które promują treści kontrowersyjne, sensacyjne lub emocjonalne, generujące większe zaangażowanie użytkowników. Algorytmy mogą być manipulowane przez boty.
Kto rozpowszechnia dezinformację?
Czy wiesz, że każdy z nas może przyczynić się do szerzenia dezinformacji? Wystarczy nieświadomie udostępnić fałszywą treść w mediach społecznościowych.
Dezinformację mogą rozpowszechniać:
- Służby różnych krajów – mogą celowo rozprzestrzeniać dezinformację, żeby osiągnąć swoje cele poprzez wpływanie na politykę, gospodarkę, bezpieczeństwo czy kulturę innych krajów.
- Trolle – są to prawdziwi użytkownicy w mediach społecznościowych, którzy zamieszczają prowokacyjne treści. Swoją aktywnością prowokują konflikty, podziały, potęgują chaos i zamieszanie oraz zaburzają rzeczową dyskusję. Mogą działać w sposób zorganizowany, w ramach tzw. farm trolli.
- Boty – są automatycznymi kontami w mediach społecznościowych, które tworzą sztuczny tłum i wykonują określone zadania. W kontekście dezinformacji boty rozumiane są głównie jako fałszywe, zautomatyzowane konta, które naśladują ludzkie zachowanie i są wykorzystywane do wzmacniania określonych treści – lajkowania, publikowania, udostępniania, a nawet komentowania postów i artykułów.
- Politycy, liderzy opinii – mogą posługiwać się nierzetelnymi danymi czy zmanipulowanymi informacjami.
- Zwykli użytkownicy – mogą rozpowszechniać dezinformację z przekonaniem, że to informacje prawdziwe, bez intencji wyrządzenia szkody (wówczas mówimy o tzw. misinformacji).
Dezinformacja a fake news, manipulacja, propaganda, misinformacja i malinformacja
Dezinformacja to szerokie pojęcie. Funkcjonuje też wiele pojęć pokrewnych, z których większość stosuje się wymiennie z pojęciem dezinformacji. W istocie jednak pojęcia te oznaczają różne zjawiska, które łączy to, że wszystkie są przejawami dezinformacji – są to:
Fake news – treść całkowicie lub częściowo nieprawdziwa, spreparowana lub przeinaczona, kłamstwo.
Manipulacja – celowe działanie, które wywiera wpływ na odbiorcę poprzez wzbudzanie emocji, np. strachu, poczucia winy czy obowiązku. Cechami manipulacji są podstępność i subtelność – ofiara manipulacji ulega jej nieświadomie i nie zdaje sobie sprawy z metod manipulacji, które są wobec niej stosowane.
Propaganda – natarczywe działanie za pośrednictwem środków masowego przekazu (telewizji, radia, prasy, internetu) w celu wywarcia wpływu na poglądy i zachowania całej zbiorowości. Posługuje się technikami perswazji i manipulacji. Często także odwołuje się do emocji odbiorców. Wykorzystuje jedynie te informacje, które służą jej celom, pomijając inne.
Misinformacja – inaczej dezinformacja nieintencjonalna. Jest to treść nieprawdziwa, ale tworzona i rozpowszechniana bez zamiaru wyrządzenia szkody. Treść taką zwykle udostępniają internauci, zwykle po powierzchownym tylko zapoznaniu się z nią, bez przemyślenia i często pod wpływem emocji.
Malinformacja – wykorzystanie informacji prawdziwej, ale z intencją wyrządzenia szkody.
Jak się uchronić przed dezinformacją?
Wiedza o dezinformacji i świadomość metod, jakimi się posługuje, są najlepszymi sposobami walki z tym zjawiskiem.
Aby powstrzymać dezinformację – zgłoś ją. Możesz to zrobić tu.
Po praktyczne wskazówki pomagające rozpoznawać dezinformację – zajrzyj tu.
Ministerstwo Cyfryzacji
Więcej wiadomości z Mazowsza
Rozpędzonym quadem ruszył na policjanta. 46-latek usłyszał zarzut czynnej napaści na funkcjonariusza
Zarzut czynnej napaści na funkcjonariusza publicznego usłyszał 46-letni mieszkaniec gminy Załuski. Podczas interwencji prowadzonej przez policjantów, mężczyzna, kierując quadem, miał podjąć próbę potrącenia
[...]
0 komentarzy
Zderzenie osobówki z TIR-em w Mławie. Sygnalizacja nie działała, kobieta trafiła do szpitala
Groźnie wyglądające zdarzenie na jednym z ważnych skrzyżowań w Mławie. Dziś, 15 czerwca, około godziny 8:20 na skrzyżowaniu ulicy Lelewela z Aleją Piłsudskiego
[...]
0 komentarzy
11 uszkodzonych elewacji bloków. Ostrołęccy kryminalni szybko zatrzymali sprawców zniszczenia mienia
Niespełna doba wystarczyła policjantom z Wydziału Kryminalnego Komendy Miejskiej Policji w Ostrołęce na ustalenie i zatrzymanie sprawców zniszczenia mienia na jednym z osiedli
[...]
0 komentarzy
Pracowity weekend strażaków z Sochaczewa. 13 interwencji, pożary aut, wypadki i ciężarówka w rowie
Za strażakami z powiatu sochaczewskiego wyjątkowo intensywny weekend. Podczas gdy wielu mieszkańców uczestniczyło w wydarzeniach związanych z Dniami Sochaczewa, służby ratunkowe czuwały nad
[...]
0 komentarzy
Policjant po służbie jako pierwszy na miejscu wypadku w Sokolnikach Suchych
Dzięki szybkiej i zdecydowanej reakcji policjanta z Wydziału Kryminalnego Komisariatu Policji I w Radomiu, który w czasie wolnym od służby był świadkiem zdarzenia
[...]
0 komentarzy
10 wypadków i 35 nietrzeźwych kierowców. Niebezpieczny weekend na drogach Mazowsza
W miniony weekend (12–14 czerwca 2026 r.) na drogach garnizonu mazowieckiego doszło do 10 wypadków drogowych, w których 11 osób zostało rannych. Policjanci
[...]
0 komentarzy
Nieletni na quadzie, pijany kierowca BMW i nietrzeźwy za kierownicą Audi – intensywny weekend przysuskich policjantów
W miniony weekend funkcjonariusze Wydziału Ruchu Drogowego oraz Zespołu Patrolowo Interwencyjnego interweniowali przy kilku poważnych zdarzeniach drogowych na terenie powiatu przysuskiego. W Zychorzynie
[...]
0 komentarzy
Nietrzeźwy 18-latek dachował Oplem. Stracił prawo jazdy
18-letni mieszkaniec powiatu sokołowskiego, kierując Oplem pod wpływem alkoholu, zjechał na pobocze drogi, dachował i uderzył w drzewo. Mężczyzna z obrażeniami ciała trafił
[...]
0 komentarzy
Z siekierą groził sąsiadowi śmiercią i podpaleniem. 60-latek trafił do aresztu
Policjanci z Komendy Powiatowej Policji w Otwocku zatrzymali agresywnego 60-latka, który z siekierą w ręku groził swojemu sąsiadowi pozbawieniem życia oraz podpaleniem domu.
[...]
0 komentarzy
Kradzież, mefedron i… rasowy królik. 19-latka z Legionowa wpadła w ręce mundurowych
Dziwne zachowanie na ulicy, zniszczony mercedes, skradzione elektronarzędzia, porcja narkotyków oraz rasowy królik ukryty na posesji to bilans jednej, wyjątkowo burzliwej nocy w
[...]
0 komentarzy
Tragiczny wypadek w Nowej Małej Wsi. Ford uderzył w drzewo, 48-letnia kobieta nie żyje
Do tragicznego w skutkach wypadku doszło w niedzielny wieczór, 14 czerwca, w miejscowości Nowa Mała Wieś w gminie Leoncin, w powiecie nowodworskim. Na
[...]
0 komentarzy
20 tysięcy ton niebezpiecznych odpadów w Wołominie. Potrzeba około 200 mln zł i pilnych decyzji
Sprawa składowiska odpadów niebezpiecznych przy ul. Łukasiewicza w Wołominie wraca z pełną mocą. Problem, o którym mieszkańcy mówią od lat, był tematem wyjazdowego
[...]
0 komentarzy
500-lecie włączenia Mazowsza do Królestwa Polskiego. Nagrody dla uczniów i nauczycieli
Znamy autorów najlepszych scenariuszy lekcyjnych nagrodzonych w konkursie „Lekcje o Mazowszu” i laureatów Konkursu Wiedzy o Mazowszu. W tym roku ich tematem było 500-lecie włączenia Mazowsza do
[...]
0 komentarzy
Dachowanie na drodze Jabłonna Lacka–Gródek. Jedna osoba była uwięziona we wraku
Groźny poranek na drodze powiatowej między Jabłonną Lacką a Gródkiem w powiecie sokołowskim. W sobotę, 13 czerwca, samochód osobowy wypadł z drogi, dachował
[...]
0 komentarzy
Pijany kierowca złamał ośmioletni zakaz sądowy
Policjanci z Komisariatu Policji w Serocku zatrzymali podczas rutynowej kontroli drogowej 33-latka, który kierował samochodem osobowym, mając blisko 0,7 promila alkoholu w organizmie.
[...]
0 komentarzy