Wiedza o dezinformacji pomaga odbiorcy w jej rozpoznaniu, a co za tym idzie – powstrzymuje go od jej dalszego rozpowszechniania. Dlatego jest najlepszym sposobem walki z tym zjawiskiem.
Warto wiedzieć, że:
- Dezinformacja to nieprawdziwa lub celowo wprowadzająca w błąd informacja, która jest tworzona i rozpowszechniana z zamiarem oszukania odbiorców.
- Dezinformacja to zamierzone działanie, które zaburza lub fałszuje przekaz informacyjny dla osiągnięcia określonych korzyści, np. ekonomicznych czy politycznych.
- Rozpowszechnianie dezinformacji jest to szereg zaplanowanych czynności, systematycznie i fachowo prowadzonych głównie za pośrednictwem mediów masowych (internetu, telewizji, prasy czy radia).
- Dziś dezinformacja rozprzestrzenia się głównie w internecie i za pośrednictwem mediów społecznościowych.
- Dezinformacja może wyrządzić szkodę zarówno jednostkom, grupom, organizacjom, jak i państwom.
Dlaczego dezinformacja jest problemem?
Dezinformacja jest zjawiskiem niebezpiecznym, ponieważ:
- Podważa zaufanie do państwa i instytucji publicznych: Podmioty dezinformujące często przeprowadzają ataki szkodzące czyjemuś wizerunkowi oraz podszywają się pod media i instytucje publiczne, które są niezbędne do utrzymania zdrowej demokracji. Manipulowanie opinią publiczną za pomocą dezinformacji może oddziaływać np. na wyniki wyborów.
- Podważa zaufanie do nauki i dziennikarstwa.
- Może bezpośrednio zagrozić życiu i zdrowiu społeczeństwa lub jednostki: dezinformowanie w tematach związanych z medycyną lub zdrowiem publicznym może prowadzić do niebezpiecznych zachowań.
- Powoduje podział społeczeństwa – może prowadzić do wzrostu polaryzacji społecznej i konfliktów.
- Przynosi straty, m.in. ekonomiczne – fałszywe treści wpływają na decyzje inwestycyjne i zakupowe, co może prowadzić do strat ekonomicznych firm, obywateli, a także państwa.
- Dezinformacja może mieć szczególnie negatywny wpływ na rozwój młodych ludzi – ich zdrowie, edukację, zachowanie czy poglądy. Dlatego ważne jest, aby młodzi jak najszybciej nauczyli się rozpoznawać i krytycznie oceniać informacje, z którymi się spotykają.
Jak powstaje dezinformacja?
Na proces powstawania i rozpowszechniania dezinformacji składają się następujące działania:
- Autor dezinformacji tworzy fałszywe treści w formie wpisów w mediach społecznościowych, materiałów wideo czy zdjęć.
- Autor dezinformacji powoduje tzw. szum informacyjny. Szum informacyjny polega na podawaniu wielu wersji zdarzenia, popartych fałszywymi lub zniekształconymi faktami. W ten sposób, w natłoku różnych treści, podmiot dezinformujący chce zatrzeć prawdę, która jest dla niego niewygodna.
- Dezinformację rozpowszechniają boty i trolle oraz ich zorganizowane grupy – nazywane armiami botów i farmami trolli.
- Boty i trolle mogą tworzą tzw. sztuczny tłum, sprawiający wrażenie, że dane informacje, np. wpisy, są popularne, a przez sprawiają wrażenie ważnych i bardziej wiarygodnych.
- Rozpowszechnianiu dezinformacji sprzyjają algorytmy, które promują treści kontrowersyjne, sensacyjne lub emocjonalne, generujące większe zaangażowanie użytkowników. Algorytmy mogą być manipulowane przez boty.
Kto rozpowszechnia dezinformację?
Czy wiesz, że każdy z nas może przyczynić się do szerzenia dezinformacji? Wystarczy nieświadomie udostępnić fałszywą treść w mediach społecznościowych.
Dezinformację mogą rozpowszechniać:
- Służby różnych krajów – mogą celowo rozprzestrzeniać dezinformację, żeby osiągnąć swoje cele poprzez wpływanie na politykę, gospodarkę, bezpieczeństwo czy kulturę innych krajów.
- Trolle – są to prawdziwi użytkownicy w mediach społecznościowych, którzy zamieszczają prowokacyjne treści. Swoją aktywnością prowokują konflikty, podziały, potęgują chaos i zamieszanie oraz zaburzają rzeczową dyskusję. Mogą działać w sposób zorganizowany, w ramach tzw. farm trolli.
- Boty – są automatycznymi kontami w mediach społecznościowych, które tworzą sztuczny tłum i wykonują określone zadania. W kontekście dezinformacji boty rozumiane są głównie jako fałszywe, zautomatyzowane konta, które naśladują ludzkie zachowanie i są wykorzystywane do wzmacniania określonych treści – lajkowania, publikowania, udostępniania, a nawet komentowania postów i artykułów.
- Politycy, liderzy opinii – mogą posługiwać się nierzetelnymi danymi czy zmanipulowanymi informacjami.
- Zwykli użytkownicy – mogą rozpowszechniać dezinformację z przekonaniem, że to informacje prawdziwe, bez intencji wyrządzenia szkody (wówczas mówimy o tzw. misinformacji).
Dezinformacja a fake news, manipulacja, propaganda, misinformacja i malinformacja
Dezinformacja to szerokie pojęcie. Funkcjonuje też wiele pojęć pokrewnych, z których większość stosuje się wymiennie z pojęciem dezinformacji. W istocie jednak pojęcia te oznaczają różne zjawiska, które łączy to, że wszystkie są przejawami dezinformacji – są to:
Fake news – treść całkowicie lub częściowo nieprawdziwa, spreparowana lub przeinaczona, kłamstwo.
Manipulacja – celowe działanie, które wywiera wpływ na odbiorcę poprzez wzbudzanie emocji, np. strachu, poczucia winy czy obowiązku. Cechami manipulacji są podstępność i subtelność – ofiara manipulacji ulega jej nieświadomie i nie zdaje sobie sprawy z metod manipulacji, które są wobec niej stosowane.
Propaganda – natarczywe działanie za pośrednictwem środków masowego przekazu (telewizji, radia, prasy, internetu) w celu wywarcia wpływu na poglądy i zachowania całej zbiorowości. Posługuje się technikami perswazji i manipulacji. Często także odwołuje się do emocji odbiorców. Wykorzystuje jedynie te informacje, które służą jej celom, pomijając inne.
Misinformacja – inaczej dezinformacja nieintencjonalna. Jest to treść nieprawdziwa, ale tworzona i rozpowszechniana bez zamiaru wyrządzenia szkody. Treść taką zwykle udostępniają internauci, zwykle po powierzchownym tylko zapoznaniu się z nią, bez przemyślenia i często pod wpływem emocji.
Malinformacja – wykorzystanie informacji prawdziwej, ale z intencją wyrządzenia szkody.
Jak się uchronić przed dezinformacją?
Wiedza o dezinformacji i świadomość metod, jakimi się posługuje, są najlepszymi sposobami walki z tym zjawiskiem.
Aby powstrzymać dezinformację – zgłoś ją. Możesz to zrobić tu.
Po praktyczne wskazówki pomagające rozpoznawać dezinformację – zajrzyj tu.
Ministerstwo Cyfryzacji
Więcej wiadomości z Mazowsza
Dramatyczna noc w Karpinie. Rozbity bus w rowie, służby w akcji o świcie
Do groźnego zdarzenia doszło w nocy z 29 na 30 kwietnia w miejscowości Karpin. O godzinie 03:17 Stanowisko Kierowania Komendanta Powiatowego PSP w
[...]
0 komentarzy
Dramatyczny poranek na drodze wojewódzkiej nr 694. 3,5 promila i ucieczka po zderzeniu z ciężarówką. Szokujące sceny pod Brokiem
Do groźnie wyglądającego zdarzenia doszło w czwartek nad ranem, około godziny 5:00, w miejscowości Brok pod Ostrowią Mazowiecką. Na drodze wojewódzkiej nr 694
[...]
0 komentarzy
Jest prawomocny wyrok w sprawie śmiertelnego pobicia. Sprawcy trafią na długie lata do więzienia
Zapadł ostateczny wyrok w sprawie brutalnego pobicia, które zakończyło się śmiercią młodego mężczyzny. Sąd Apelacyjny nie miał wątpliwości – obaj oskarżeni działali wspólnie
[...]
0 komentarzy
Groźny wypadek na krajowej „57”. Zderzenie dwóch Volvo, są ranni
Do niebezpiecznego zdarzenia drogowego doszło dziś przed południem w Węgrzynowie na drodze krajowej nr 57. W wyniku zderzenia samochodu ciężarowego z osobowym dwie
[...]
0 komentarzy
Groźny wypadek na DK62. Rozbite auta, przewrócony bus i akcja służb
Do poważnego zdarzenia drogowego doszło na drodze krajowej nr 62 w miejscowości Somianka. Zderzenie samochodu osobowego z busem doprowadziło do groźnej sytuacji na
[...]
0 komentarzy
Prokuratura nie zgadza się z wyrokiem. Chce surowszej kary za śmiertelny wypadek dziecka
Prokurator zaskarżył wyrok w jednej z najbardziej wstrząsających spraw ostatnich lat. Chodzi o tragiczny wypadek komunikacyjny, w którym życie stracił zaledwie czteroletni chłopiec.
[...]
0 komentarzy
Zatrzymani na gorącym uczynku – okradali kościelne puszki
W poniedziałek (27.04) policjanci z Wydziału Kryminalnego siedleckiej komendy zatrzymali dwóch mężczyzn podejrzewanych o kradzieże pieniędzy z puszek z kościołów. Zostali oni ujęci
[...]
0 komentarzy
Zapach marihuany i brutalny atak na policjantów. Funkcjonariusze zostali pogryzieni.
Zapach marihuany na klatce schodowej doprowadził policjantów do mieszkania, w którym rozegrały się wyjątkowo niebezpieczne sceny. 38‑letni mężczyzna i 40‑letnia kobieta zaatakowali funkcjonariuszy.
[...]
0 komentarzy
Rozbierali skradzione samochody na części. Wpadli podczas policyjnej akcji.
Zorganizowana akcja policji zakończyła się rozbiciem samochodowej dziupli i zatrzymaniem mężczyzny podejrzanego o paserstwo. Funkcjonariusze odzyskali skradziony samochód wart dziesiątki tysięcy złotych oraz
[...]
0 komentarzy
Stwierdziła, że jest prawnikiem i wszystko da się załatwić
Wyjeżdżając z parkingu uderzyła w autobus, bo go nie zauważyła. Wszystko przez to, że była pijana. Badanie alkomatem wykazało, że 43-letnia obywatelka Ukrainy
[...]
0 komentarzy
Porzucone szczenięta w lesie. Na pomoc ruszyli dzielnicowi
Pięć szczeniąt pozostawionych w lesie ujawnili dzielnicowi podczas sprawdzania rejonu służbowego. Dzięki ich szybkiej reakcji zwierzęta nie pozostały bez pomocy i trafiły pod
[...]
0 komentarzy
Brutalny atak w metrze na Mokotowie! 40-latek pobił 16-latka [wideo]
Policjanci z mokotowskiego Wydziału Wywiadowczo-Patrolowego zatrzymali 40-letniego mężczyznę podejrzanego o pobicie 16-latka na jednej ze stacji metra. Sprawca zaatakował nastolatka, uderzając go w
[...]
0 komentarzy
Uciekał przed kontrolą, by „napić się piwa” na oczach policjantów. 33-latek zatrzymany przez otwockich policjantów
Nietypowym finałem zakończyła się próba uniknięcia kontroli drogowej przez 33-letniego kierowcę BMW. Mężczyzna, widząc policyjne punkty kontrolne „Trzeźwość”, podjął desperacką próbę ucieczki. Został
[...]
0 komentarzy
Wypadek na ul. Warszawskiej, dwie nastolatki potrącone na przejściu
Trwają ustalenia mławskiej policji w sprawie wczorajszego (28.04) wypadku, do którego doszło na przejściu dla pieszych w centrum Mławy. Dwie ranne mieszkanki pow.
[...]
0 komentarzy
Nietrzeźwy kierowca sprawcą kolizji – miał ponad 3 promile alkoholu
Wczoraj rano (28.04), w miejscowości Krery, gm. Dzierzgowo, doszło do zdarzenia drogowego z udziałem nietrzeźwego kierowcy. Przypadkowi świadkowie powiadomili służby. Kierowca nie odniósł
[...]
0 komentarzy