Wiedza o dezinformacji pomaga odbiorcy w jej rozpoznaniu, a co za tym idzie – powstrzymuje go od jej dalszego rozpowszechniania. Dlatego jest najlepszym sposobem walki z tym zjawiskiem.
Warto wiedzieć, że:
- Dezinformacja to nieprawdziwa lub celowo wprowadzająca w błąd informacja, która jest tworzona i rozpowszechniana z zamiarem oszukania odbiorców.
- Dezinformacja to zamierzone działanie, które zaburza lub fałszuje przekaz informacyjny dla osiągnięcia określonych korzyści, np. ekonomicznych czy politycznych.
- Rozpowszechnianie dezinformacji jest to szereg zaplanowanych czynności, systematycznie i fachowo prowadzonych głównie za pośrednictwem mediów masowych (internetu, telewizji, prasy czy radia).
- Dziś dezinformacja rozprzestrzenia się głównie w internecie i za pośrednictwem mediów społecznościowych.
- Dezinformacja może wyrządzić szkodę zarówno jednostkom, grupom, organizacjom, jak i państwom.
Dlaczego dezinformacja jest problemem?
Dezinformacja jest zjawiskiem niebezpiecznym, ponieważ:
- Podważa zaufanie do państwa i instytucji publicznych: Podmioty dezinformujące często przeprowadzają ataki szkodzące czyjemuś wizerunkowi oraz podszywają się pod media i instytucje publiczne, które są niezbędne do utrzymania zdrowej demokracji. Manipulowanie opinią publiczną za pomocą dezinformacji może oddziaływać np. na wyniki wyborów.
- Podważa zaufanie do nauki i dziennikarstwa.
- Może bezpośrednio zagrozić życiu i zdrowiu społeczeństwa lub jednostki: dezinformowanie w tematach związanych z medycyną lub zdrowiem publicznym może prowadzić do niebezpiecznych zachowań.
- Powoduje podział społeczeństwa – może prowadzić do wzrostu polaryzacji społecznej i konfliktów.
- Przynosi straty, m.in. ekonomiczne – fałszywe treści wpływają na decyzje inwestycyjne i zakupowe, co może prowadzić do strat ekonomicznych firm, obywateli, a także państwa.
- Dezinformacja może mieć szczególnie negatywny wpływ na rozwój młodych ludzi – ich zdrowie, edukację, zachowanie czy poglądy. Dlatego ważne jest, aby młodzi jak najszybciej nauczyli się rozpoznawać i krytycznie oceniać informacje, z którymi się spotykają.
Jak powstaje dezinformacja?
Na proces powstawania i rozpowszechniania dezinformacji składają się następujące działania:
- Autor dezinformacji tworzy fałszywe treści w formie wpisów w mediach społecznościowych, materiałów wideo czy zdjęć.
- Autor dezinformacji powoduje tzw. szum informacyjny. Szum informacyjny polega na podawaniu wielu wersji zdarzenia, popartych fałszywymi lub zniekształconymi faktami. W ten sposób, w natłoku różnych treści, podmiot dezinformujący chce zatrzeć prawdę, która jest dla niego niewygodna.
- Dezinformację rozpowszechniają boty i trolle oraz ich zorganizowane grupy – nazywane armiami botów i farmami trolli.
- Boty i trolle mogą tworzą tzw. sztuczny tłum, sprawiający wrażenie, że dane informacje, np. wpisy, są popularne, a przez sprawiają wrażenie ważnych i bardziej wiarygodnych.
- Rozpowszechnianiu dezinformacji sprzyjają algorytmy, które promują treści kontrowersyjne, sensacyjne lub emocjonalne, generujące większe zaangażowanie użytkowników. Algorytmy mogą być manipulowane przez boty.
Kto rozpowszechnia dezinformację?
Czy wiesz, że każdy z nas może przyczynić się do szerzenia dezinformacji? Wystarczy nieświadomie udostępnić fałszywą treść w mediach społecznościowych.
Dezinformację mogą rozpowszechniać:
- Służby różnych krajów – mogą celowo rozprzestrzeniać dezinformację, żeby osiągnąć swoje cele poprzez wpływanie na politykę, gospodarkę, bezpieczeństwo czy kulturę innych krajów.
- Trolle – są to prawdziwi użytkownicy w mediach społecznościowych, którzy zamieszczają prowokacyjne treści. Swoją aktywnością prowokują konflikty, podziały, potęgują chaos i zamieszanie oraz zaburzają rzeczową dyskusję. Mogą działać w sposób zorganizowany, w ramach tzw. farm trolli.
- Boty – są automatycznymi kontami w mediach społecznościowych, które tworzą sztuczny tłum i wykonują określone zadania. W kontekście dezinformacji boty rozumiane są głównie jako fałszywe, zautomatyzowane konta, które naśladują ludzkie zachowanie i są wykorzystywane do wzmacniania określonych treści – lajkowania, publikowania, udostępniania, a nawet komentowania postów i artykułów.
- Politycy, liderzy opinii – mogą posługiwać się nierzetelnymi danymi czy zmanipulowanymi informacjami.
- Zwykli użytkownicy – mogą rozpowszechniać dezinformację z przekonaniem, że to informacje prawdziwe, bez intencji wyrządzenia szkody (wówczas mówimy o tzw. misinformacji).
Dezinformacja a fake news, manipulacja, propaganda, misinformacja i malinformacja
Dezinformacja to szerokie pojęcie. Funkcjonuje też wiele pojęć pokrewnych, z których większość stosuje się wymiennie z pojęciem dezinformacji. W istocie jednak pojęcia te oznaczają różne zjawiska, które łączy to, że wszystkie są przejawami dezinformacji – są to:
Fake news – treść całkowicie lub częściowo nieprawdziwa, spreparowana lub przeinaczona, kłamstwo.
Manipulacja – celowe działanie, które wywiera wpływ na odbiorcę poprzez wzbudzanie emocji, np. strachu, poczucia winy czy obowiązku. Cechami manipulacji są podstępność i subtelność – ofiara manipulacji ulega jej nieświadomie i nie zdaje sobie sprawy z metod manipulacji, które są wobec niej stosowane.
Propaganda – natarczywe działanie za pośrednictwem środków masowego przekazu (telewizji, radia, prasy, internetu) w celu wywarcia wpływu na poglądy i zachowania całej zbiorowości. Posługuje się technikami perswazji i manipulacji. Często także odwołuje się do emocji odbiorców. Wykorzystuje jedynie te informacje, które służą jej celom, pomijając inne.
Misinformacja – inaczej dezinformacja nieintencjonalna. Jest to treść nieprawdziwa, ale tworzona i rozpowszechniana bez zamiaru wyrządzenia szkody. Treść taką zwykle udostępniają internauci, zwykle po powierzchownym tylko zapoznaniu się z nią, bez przemyślenia i często pod wpływem emocji.
Malinformacja – wykorzystanie informacji prawdziwej, ale z intencją wyrządzenia szkody.
Jak się uchronić przed dezinformacją?
Wiedza o dezinformacji i świadomość metod, jakimi się posługuje, są najlepszymi sposobami walki z tym zjawiskiem.
Aby powstrzymać dezinformację – zgłoś ją. Możesz to zrobić tu.
Po praktyczne wskazówki pomagające rozpoznawać dezinformację – zajrzyj tu.
Ministerstwo Cyfryzacji
Więcej wiadomości z Mazowsza
Tragiczny wypadek na przejeździe kolejowym. BMW wjechało wprost pod szynobus – pasażerka zginęła na miejscu
Dramatyczny wypadek rozegrał się w niedzielę po godzinie 14 na niestrzeżonym przejeździe kolejowym w Ogorzelicach pod Płockiem. Z wstępnych ustaleń policji wynikało, że
[...]
0 komentarzy
Pożar w restauracji w Markach. Na miejscu liczne zastępy straży pożarnej.
W sobotę, 14 marca 2026 roku, służby ratunkowe zostały zadysponowane do pożaru w budynku restauracji w Markach. Na miejsce natychmiast skierowano liczne siły
[...]
0 komentarzy
Ogromny pożar traw i nieużytków. Do akcji ruszył pluton „LAS” z powiatu wołomińskiego
Do rozległego pożaru traw, nieużytków oraz terenów leśnych doszło 14 marca w rejonie miejscowości Podgać w gminie Zabrodzie, w powiecie wyszkowskim. Ogień objął
[...]
0 komentarzy
Groźny wypadek trzech pojazdów. Rozbite auta i ranni – droga została całkowicie zablokowana
Do poważnego wypadku drogowego doszło w piątek, 13 marca, w Cekanowie na ulicy Płockiej. W zdarzeniu uczestniczyły trzy pojazdy osobowe, a siła uderzenia
[...]
0 komentarzy
Pożar na Bielanach. Ogień z traw błyskawicznie przeniósł się na budynek mieszkalny.
Chwile grozy rozegrały się w piątek, 13 marca, na warszawskich Bielanach. To, co początkowo wyglądało na niewielki pożar suchych traw, w krótkim czasie
[...]
0 komentarzy
Arsenał z czasów wojny odkryty na posesji w Kozłowie. 22-latek zatrzymany przez policję.
Mazowieccy policjanci na posesji w Kozłowie znaleźli kilkaset sztuk amunicji oraz pocisków, które najprawdopodobniej pochodzą z okresu II wojny światowej. Do sprawy, jeszcze
[...]
0 komentarzy
Ledwo zdał prawo jazdy, a już je stracił. 18-latek pędził 132 km/h przez obszar zabudowany
Policjanci z wyszkowskiej drogówki zatrzymali prawo jazdy 18-letniemu kierowcy, który w obszarze zabudowanym pędził z prędkością 132 km/h. Przypominamy, że kierowanie samochodem z
[...]
0 komentarzy
Nieznajomość obowiązujących przepisów była dla niego kosztowna
Jednym z zadań policjantów wydziału ruchu drogowego jest kontrola robót drogowych wykonywanych na ciągach komunikacyjnych. Funkcjonariusze sprawdzają czy prowadzone prace są odpowiednio zabezpieczone,
[...]
0 komentarzy
Sprawca ostrzelania budynku szkoły tymczasowo aresztowany – twierdził, że strzelał do gołębi
Policjanci z komendy przy ulicy Wilczej już kilka godzin po zdarzeniu namierzyli i zatrzymali podejrzanego o ostrzelanie budynku szkoły przy ulicy Marszałkowskiej. 43-latek
[...]
0 komentarzy
Dwóch z młotkiem na jednego – błyskawiczna reakcja kryminalnych, sprawcy zatrzymani na gorącym uczynku
Kryminalni z Wawra błyskawicznie zareagowali na niebezpieczną sytuację, która rozgrywała się w zaparkowanym samochodzie. Dwóch mężczyzn biło trzeciego. Używali do tego młotka. Wszyscy
[...]
0 komentarzy
Nocny pożar budynku w Fiukałach. Strażacy walczyli z ogniem i gęstym dymem
Do groźnego pożaru budynku doszło w nocy z 12 marca w miejscowości Fiukały w powiecie wołomińskim w gminie Tłuszcz. Na miejsce natychmiast zadysponowano
[...]
0 komentarzy
Dramat podczas wypalania trawy. 50-latek zmarł w szpitalu.
W Pionkach doszło do tragicznego zdarzenia. W trakcie wypalania śmieci lub trawy ciężko ranny został 50-letni mężczyzna. Śmigłowcem został przetransportowany do szpitala, gdzie
[...]
0 komentarzy
Groźny wypadek na DW 696. Zderzenie osobówek, kierowca BMW trafił do szpitala.
Do poważnego wypadku drogowego doszło na 21. kilometrze drogi wojewódzkiej nr 696 na trasie Mokobody – Siedlce. W miejscowości Kisielany Kuce zderzyły się
[...]
0 komentarzy
Pijany 39-latek za kierownicą. Wypadek, ranni i 3 miesiące aresztu.
Kierujący renaultem 39-latek spowodował wypadek na DK61 w gminie Wieliszew. Mężczyzna miał 1,34 promila alkoholu w wydychanym powietrzu, nie miał za to prawa
[...]
0 komentarzy
Zarzuty przyjęcia korzyści majątkowej dla funkcjonariusza Policji
Prokuratura Okręgowa Warszawa- Praga w Warszawie pod sygn. 3042-1.Ds.100.2025 nadzoruje postępowanie przeciwko Jarosławowi G. – dotychczasowemu Zastępcy Naczelnika w Wydziale do Walki
[...]
0 komentarzy