Wiedza o dezinformacji pomaga odbiorcy w jej rozpoznaniu, a co za tym idzie – powstrzymuje go od jej dalszego rozpowszechniania. Dlatego jest najlepszym sposobem walki z tym zjawiskiem.
Warto wiedzieć, że:
- Dezinformacja to nieprawdziwa lub celowo wprowadzająca w błąd informacja, która jest tworzona i rozpowszechniana z zamiarem oszukania odbiorców.
- Dezinformacja to zamierzone działanie, które zaburza lub fałszuje przekaz informacyjny dla osiągnięcia określonych korzyści, np. ekonomicznych czy politycznych.
- Rozpowszechnianie dezinformacji jest to szereg zaplanowanych czynności, systematycznie i fachowo prowadzonych głównie za pośrednictwem mediów masowych (internetu, telewizji, prasy czy radia).
- Dziś dezinformacja rozprzestrzenia się głównie w internecie i za pośrednictwem mediów społecznościowych.
- Dezinformacja może wyrządzić szkodę zarówno jednostkom, grupom, organizacjom, jak i państwom.
Dlaczego dezinformacja jest problemem?
Dezinformacja jest zjawiskiem niebezpiecznym, ponieważ:
- Podważa zaufanie do państwa i instytucji publicznych: Podmioty dezinformujące często przeprowadzają ataki szkodzące czyjemuś wizerunkowi oraz podszywają się pod media i instytucje publiczne, które są niezbędne do utrzymania zdrowej demokracji. Manipulowanie opinią publiczną za pomocą dezinformacji może oddziaływać np. na wyniki wyborów.
- Podważa zaufanie do nauki i dziennikarstwa.
- Może bezpośrednio zagrozić życiu i zdrowiu społeczeństwa lub jednostki: dezinformowanie w tematach związanych z medycyną lub zdrowiem publicznym może prowadzić do niebezpiecznych zachowań.
- Powoduje podział społeczeństwa – może prowadzić do wzrostu polaryzacji społecznej i konfliktów.
- Przynosi straty, m.in. ekonomiczne – fałszywe treści wpływają na decyzje inwestycyjne i zakupowe, co może prowadzić do strat ekonomicznych firm, obywateli, a także państwa.
- Dezinformacja może mieć szczególnie negatywny wpływ na rozwój młodych ludzi – ich zdrowie, edukację, zachowanie czy poglądy. Dlatego ważne jest, aby młodzi jak najszybciej nauczyli się rozpoznawać i krytycznie oceniać informacje, z którymi się spotykają.
Jak powstaje dezinformacja?
Na proces powstawania i rozpowszechniania dezinformacji składają się następujące działania:
- Autor dezinformacji tworzy fałszywe treści w formie wpisów w mediach społecznościowych, materiałów wideo czy zdjęć.
- Autor dezinformacji powoduje tzw. szum informacyjny. Szum informacyjny polega na podawaniu wielu wersji zdarzenia, popartych fałszywymi lub zniekształconymi faktami. W ten sposób, w natłoku różnych treści, podmiot dezinformujący chce zatrzeć prawdę, która jest dla niego niewygodna.
- Dezinformację rozpowszechniają boty i trolle oraz ich zorganizowane grupy – nazywane armiami botów i farmami trolli.
- Boty i trolle mogą tworzą tzw. sztuczny tłum, sprawiający wrażenie, że dane informacje, np. wpisy, są popularne, a przez sprawiają wrażenie ważnych i bardziej wiarygodnych.
- Rozpowszechnianiu dezinformacji sprzyjają algorytmy, które promują treści kontrowersyjne, sensacyjne lub emocjonalne, generujące większe zaangażowanie użytkowników. Algorytmy mogą być manipulowane przez boty.
Kto rozpowszechnia dezinformację?
Czy wiesz, że każdy z nas może przyczynić się do szerzenia dezinformacji? Wystarczy nieświadomie udostępnić fałszywą treść w mediach społecznościowych.
Dezinformację mogą rozpowszechniać:
- Służby różnych krajów – mogą celowo rozprzestrzeniać dezinformację, żeby osiągnąć swoje cele poprzez wpływanie na politykę, gospodarkę, bezpieczeństwo czy kulturę innych krajów.
- Trolle – są to prawdziwi użytkownicy w mediach społecznościowych, którzy zamieszczają prowokacyjne treści. Swoją aktywnością prowokują konflikty, podziały, potęgują chaos i zamieszanie oraz zaburzają rzeczową dyskusję. Mogą działać w sposób zorganizowany, w ramach tzw. farm trolli.
- Boty – są automatycznymi kontami w mediach społecznościowych, które tworzą sztuczny tłum i wykonują określone zadania. W kontekście dezinformacji boty rozumiane są głównie jako fałszywe, zautomatyzowane konta, które naśladują ludzkie zachowanie i są wykorzystywane do wzmacniania określonych treści – lajkowania, publikowania, udostępniania, a nawet komentowania postów i artykułów.
- Politycy, liderzy opinii – mogą posługiwać się nierzetelnymi danymi czy zmanipulowanymi informacjami.
- Zwykli użytkownicy – mogą rozpowszechniać dezinformację z przekonaniem, że to informacje prawdziwe, bez intencji wyrządzenia szkody (wówczas mówimy o tzw. misinformacji).
Dezinformacja a fake news, manipulacja, propaganda, misinformacja i malinformacja
Dezinformacja to szerokie pojęcie. Funkcjonuje też wiele pojęć pokrewnych, z których większość stosuje się wymiennie z pojęciem dezinformacji. W istocie jednak pojęcia te oznaczają różne zjawiska, które łączy to, że wszystkie są przejawami dezinformacji – są to:
Fake news – treść całkowicie lub częściowo nieprawdziwa, spreparowana lub przeinaczona, kłamstwo.
Manipulacja – celowe działanie, które wywiera wpływ na odbiorcę poprzez wzbudzanie emocji, np. strachu, poczucia winy czy obowiązku. Cechami manipulacji są podstępność i subtelność – ofiara manipulacji ulega jej nieświadomie i nie zdaje sobie sprawy z metod manipulacji, które są wobec niej stosowane.
Propaganda – natarczywe działanie za pośrednictwem środków masowego przekazu (telewizji, radia, prasy, internetu) w celu wywarcia wpływu na poglądy i zachowania całej zbiorowości. Posługuje się technikami perswazji i manipulacji. Często także odwołuje się do emocji odbiorców. Wykorzystuje jedynie te informacje, które służą jej celom, pomijając inne.
Misinformacja – inaczej dezinformacja nieintencjonalna. Jest to treść nieprawdziwa, ale tworzona i rozpowszechniana bez zamiaru wyrządzenia szkody. Treść taką zwykle udostępniają internauci, zwykle po powierzchownym tylko zapoznaniu się z nią, bez przemyślenia i często pod wpływem emocji.
Malinformacja – wykorzystanie informacji prawdziwej, ale z intencją wyrządzenia szkody.
Jak się uchronić przed dezinformacją?
Wiedza o dezinformacji i świadomość metod, jakimi się posługuje, są najlepszymi sposobami walki z tym zjawiskiem.
Aby powstrzymać dezinformację – zgłoś ją. Możesz to zrobić tu.
Po praktyczne wskazówki pomagające rozpoznawać dezinformację – zajrzyj tu.
Ministerstwo Cyfryzacji
Więcej wiadomości z Mazowsza
Zderzenie dwóch ciężarówek na trasie ekspresowej
W czwartek, 29 stycznia 2026 roku o godzinie 18:37, jednostka OSP Lipówki została zadysponowana do zdarzenia drogowego na trasie S17. Po dojeździe na
[...]
0 komentarzy
Złamał zakaz, miał narkotyki, a w domu amunicję. 26-latek usłyszał zarzuty.
Policjanci zatrzymali 26‑latka, który nie tylko złamał przepisy drogowe. Mężczyzna prowadził samochód mimo sądowego zakazu, a badanie wykazało w jego organizmie 0,29 promila
[...]
0 komentarzy
Próbował uniknąć kontroli. 25‑latek bez uprawnień i z niesprawnym BMW zatrzymany przez grupę SPEED
Na widok policyjnego radiowozu gwałtownie skręcił na stację paliw i próbował ukryć się za ciężarówką, licząc, że uniknie kontroli. Policjanci z mławskiej grupy
[...]
0 komentarzy
Pożar sadzy w przewodzie kominowym. Strażacy zapobiegli tragedii
W dniu 28 stycznia 2026 r. do Stanowiska Kierowania Komendanta Powiatowego PSP w Nowym Dworze Mazowieckim wpłynęło zgłoszenie o pożarze sadzy w przewodzie
[...]
0 komentarzy
Wybił szyby w siedzibie dzielnicowych – policjanci zatrzymali go niedługo potem
Policjanci z Wydziału Kryminalnego Komendy Rejonowej Policji Warszawa VI zatrzymali 27-letniego mężczyznę, którego zidentyfikowali jako sprawcę uszkodzenia szyb w siedzibie północno – praskich
[...]
0 komentarzy
Kierował pojazdem ciężarowym mając w organizmie ponad pół promila alkoholu
Policjanci Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Stołecznej Policji zatrzymali do kontroli kierującego pojazdem ciężarowym, który nie zastosował się do znaku B-5 „zakaz wjazdu pojazdów
[...]
0 komentarzy
Ponad 3 kilogramy narkotyków wyeliminowane z rynku dzięki pracy piaseczyńskich kryminalnych
Praca operacyjna oraz skrupulatnie zbierane informacje na temat przestępczego procederu, doprowadziły piaseczyńskich kryminalnych do jednego z mieszkań na terenie Warszawy. Tam właśnie został
[...]
0 komentarzy
Na DW632 Opel wypadł z drogi i przewrócił się na bok. Szokujące ustalenia policji. Kierowca miał blisko 2,4 promila .
Po godzinie 16. na drodze wojewódzkiej nr 632 w rejonie miejscowości Latonice (gmina Nowe Miasto) doszło do groźnie wyglądającego zdarzenia drogowego z udziałem
[...]
0 komentarzy
Podwójne zabójstwo. Mężczyzna zabarykadował się w budynku. Akcja kontrterrorystów [wideo]
28 stycznia kilka minut przed godziną 9 na numer alarmowy Centrum Powiadamiania Ratunkowego wpłynęła informacja, że w domu na terenie warszawskiego Targówka znajdują
[...]
0 komentarzy
Agresywny 32-latek zaatakował rodziców, a podczas interwencji także policjantów
Pułtuscy policjanci interweniowali po zgłoszeniu rodziny dotyczącym agresywnego 32-latka, który wszczął awanturę domową. Podczas interwencji mężczyzna zaatakował swoich rodziców, a następnie dopuścił się
[...]
0 komentarzy
Tymczasowy areszt dla podejrzanego o zabójstwo swojej matki
Policjanci z Komendy Powiatowej Policji w Ciechanowie, działając pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w Ciechanowie, zatrzymali 45-letniego mężczyzny podejrzanego o zabójstwo swojej 67-letniej matki.
[...]
0 komentarzy
Oszukał 94-latkę metodą „na wnuczka”. Namierzyli i zatrzymali go kryminalni.
Skuteczna praca ostrołęckich kryminalnych doprowadziła do zatrzymania dwóch mężczyzn podejrzanych o oszustwo metodą „na wnuczka”, którego ofiarą padła 94‑letnia mieszkanka Ostrołęki. Seniorka straciła
[...]
0 komentarzy
Agresywny pacjent zaatakował ratowniczkę medyczną w szpitalu, bo zabroniła mu palić
Nietrzeźwy 53‑latek w jednym z siedleckich szpitali znieważył i zaatakował ratowniczkę medyczną po tym, jak zwróciła mu uwagę na łamanie zakazu palenia. Mężczyzna
[...]
0 komentarzy
Uderzył w osobówkę i przepchnął ją przez rondo [wideo]
28 stycznia rano, około godziny 7:50, na rondzie przy ul. Daszyńskiego w Wyszkowie doszło do groźnie wyglądającego zdarzenia drogowego z udziałem samochodu ciężarowego
[...]
0 komentarzy
Policyjne uderzenie w zorganizowaną grupę przestępczą
Akcja przeprowadzona przez Policję na terenie warszawskiego Ursynowa, doprowadziła do ujawnienia procederu przestępczego związanego m.in. z handlem ludźmi oraz przestępczością narkotykową. Uderzył w
[...]
0 komentarzy